اصل ۱۱۰ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران

متن بازبینی‌نشده

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

وظایف و اختیارات رهبر: ۱- تعیین سیاست‌های کلی نظام جمهوری اسلامی ایران پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت نظام، ۲- نظارت بر حسن اجرای سیاست‌های کلی نظام، ۳- فرمان همه‌پرسی، ۴- فرماندهی کل نیروهای مسلح، ۵- اعلام جنگ و صلح و بسیج نیروها، ۶- نصب و عزل و قبول استعفای: الف) فقهای شورای نگهبان، ب) عالی‌ترین مقام قوه قضاییه، ج) رئیس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، د) رئیس ستاد مشترک، ه) فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، و) فرماندهان عالی نیروهای نظامی و انتظامی، ۷- حل اختلاف و تنظیم روابط قوای سه‌گانه، ۸- حل معضلات نظام که از طرق عادی قابل حل نیست، از طریق مجمع تشخیص مصلحت نظام، ۹- امضاء حکم ریاست جمهوری پس از انتخاب مردم. صلاحیت داوطلبان ریاست جمهوری از جهت دارا بودن شرایطی که در این قانون می‌آید، باید قبل از انتخابات به تایید شورای نگهبان و در دوره اول به تایید رهبری برسد، ۱۰- عزل رئیس جمهور با در نظر گرفتن مصالح کشور پس از حکم دیوان عالی کشور به تخلف وی از وظایف قانونی، یا رای مجلس شورای اسلامی به عدم کفایت وی بر اساس اصل هشتاد و نهم، ۱۱- عفو یا تخفیف مجازات محکومین در حدود موازین اسلامی پس از پیشنهاد رئیس قوه قضاییه. رهبر می‌تواند بعضی از وظایف و اختیارات خود را به شخص دیگری تفویض کند.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این اصل، فهرست وظایف و اختیارات رهبر را بیان می‌کند. بر اساس آن، رهبر سیاست‌های کلی نظام را پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت نظام تعیین می‌کند، بر اجرای آن‌ها نظارت دارد، فرمان همه‌پرسی می‌دهد، فرماندهی کل نیروهای مسلح را بر عهده دارد و جنگ و صلح و بسیج نیروها را اعلام می‌کند.

همچنین نصب، عزل و قبول استعفای چند مقام در اختیار اوست: فقهای شورای نگهبان، عالی‌ترین مقام قوه قضاییه، رئیس سازمان صدا و سیما، رئیس ستاد مشترک، فرمانده کل سپاه و فرماندهان عالی نیروهای نظامی و انتظامی. او اختلاف و روابط قوای سه‌گانه را حل و تنظیم می‌کند و معضلات نظام را که از راه‌های عادی حل نمی‌شود، از طریق مجمع تشخیص مصلحت نظام حل می‌کند.

در دو مورد مرتبط با ریاست جمهوری هم وظیفه دارد: امضای حکم ریاست جمهوری پس از انتخاب مردم (و تأیید صلاحیت داوطلبان، که پیش از انتخابات باید از سوی شورای نگهبان و در دوره اول از سوی رهبری باشد)، و عزل رئیس جمهور با در نظر گرفتن مصالح کشور پس از حکم دیوان عالی کشور به تخلف او از وظایف قانونی یا رأی مجلس به عدم کفایت او بر اساس اصل هشتاد و نهم. این متن درباره محتوای اصل هشتاد و نهم چیزی نمی‌گوید و فقط به آن ارجاع می‌دهد. در پایان نیز آمده که رهبر می‌تواند بعضی از وظایف و اختیارات خود را به شخص دیگری تفویض کند؛ اما مشخص نشده کدام وظایف قابل واگذاری است و این بخش از متن در همین حد باقی مانده.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی به مجازات محکوم شده است؛ بر اساس بند ۱۱ این اصل، عفو یا تخفیف مجازات او تنها پس از پیشنهاد رئیس قوه قضاییه و در حدود موازین اسلامی از اختیارات رهبر است.
فرض کنید مریم بخواهد در انتخابات ریاست جمهوری نامزد شود؛ طبق بند ۹، صلاحیت او از جهت داشتن شرایط مقرر در این قانون باید پیش از انتخابات به تأیید شورای نگهبان برسد و در دوره اول به تأیید رهبری.

سؤالات پرتکرار

چه کسی فرماندهی کل نیروهای مسلح را بر عهده دارد؟

بر اساس بند ۴ این اصل، فرماندهی کل نیروهای مسلح از وظایف و اختیارات رهبر است.

آیا رهبر می‌تواند اختیارات خود را به کس دیگری واگذار کند؟

بله؛ در پایان این اصل آمده که رهبر می‌تواند بعضی از وظایف و اختیارات خود را به شخص دیگری تفویض کند. اما این متن مشخص نمی‌کند کدام وظایف قابل تفویض است.

عزل رئیس جمهور چطور انجام می‌شود؟

طبق بند ۱۰، رهبر با در نظر گرفتن مصالح کشور، پس از حکم دیوان عالی کشور به تخلف رئیس جمهور از وظایف قانونی یا رأی مجلس شورای اسلامی به عدم کفایت او بر اساس اصل هشتاد و نهم، او را عزل می‌کند. این متن محتوای اصل هشتاد و نهم را توضیح نمی‌دهد و فقط به آن ارجاع داده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ←