این اصل دربارهٔ وضعیتهایی است که رهبر نمیتواند وظایفش را انجام دهد یا یکی از شرایط لازم را ندارد. اگر رهبر از انجام وظایف قانونی خود ناتوان شود، یا یکی از شرایط ذکرشده در اصول پنجم و یکصد و نهم را نداشته باشد، یا معلوم شود از آغاز بعضی از آن شرایط را نداشته است، از مقام خود برکنار میشود. تشخیص این موضوع به عهدهٔ خبرگان مذکور در اصل یکصد و هشتم است.
اگر رهبر فوت کند، کنارهگیری کند یا عزل شود، خبرگان باید در اسرع وقت رهبر جدید را تعیین و معرفی کنند. تا زمانی که رهبر معرفی شود، شورایی مرکب از رئیس جمهور، رئیس قوه قضاییه و یکی از فقهای شورای نگهبان که مجمع تشخیص مصلحت نظام انتخاب میکند، همهٔ وظایف رهبری را به طور موقت عهدهدار میشود. اگر در این مدت یکی از اعضای این شورا به هر دلیلی نتواند وظیفه انجام دهد، مجمع تشخیص مصلحت نظام فرد دیگری را با حفظ اکثریت فقها انتخاب میکند.
این شورا دربارهٔ وظایف بندهای ۱ و ۳ و ۵ و ۱۰ و قسمتهای (د) و (ه) و (و) بند ۶ اصل یکصد و دهم، پس از تصویب سه چهارم اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام اقدام میکند. همچنین اگر رهبر بر اثر بیماری یا حادثهٔ دیگری موقتاً از انجام وظایف رهبری ناتوان شود، در این مدت همان شورا وظایف او را عهدهدار خواهد بود.