ماده ۴۷۰ قانون آیین دادرسی کیفری

متن بازبینی‌نشده

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

مرجع رسیدگی پس از نقض رای در دیوان عالی کشور به شرح زیر اقدام می کند: الف- در صورت نقض رای به علت ناقص بودن تحقیقات، باید تحقیقات مورد نظر دیوان عالی کشور را انجام دهد و سپس مبادرت به صدور رای کند. ب - در صورت نقض قرار و ضرورت رسیدگی ماهوی، باید از نظر دیوان عالی کشور متابعت نماید و در ماهیت، رسیدگی و انشای حکم کند، مگر آنکه پس از نقض، جهت تازه ای برای صدور قرار حادث شود. پ (اصلاحی ۱۳۹۴/۰۳/۲۴) - در صورت نقض حکم در غیر موارد مذکور، دادگاه می‌تواند بر مفاد رای دادگاه قبلی اصرار کند. چنانچه این حکم مورد فرجام خواهی واقع شود و شعبه دیوان عالی کشور پس از بررسی، استدلال دادگاه را بپذیرد، حکم را ابرام می کند و در غیر این صورت، پرونده در هیات عمومی شعب کیفری مطرح می‌شود. هرگاه نظر دادگاه صادر کننده رای مورد تایید قرار گیرد، رای ابرام می‌شود و در صورتی که نظر شعبه دیوان عالی کشور را تایید کند، حکم صادره نقض و پرونده به شعبه دیگر دادگاه ارجاع می‌شود. دادگاه مزبور بر اساس استدلال هیات عمومی دیوان عالی کشور، حکم صادر می کند. این حکم قطعی و غیر قابل فرجام است. در صورتی‌که هیات عمومی پرونده را به علت نقص تحقیقات قابل رسیدگی نداند با ذکر موارد نقص، پرونده را به شعبه دیوان‌‌عالی کشور اعاده می‌‌نماید. شعبه دیوان مطابق قسمت (۲) بند (ب) ماده (۴۶۹) اقدام می‌‌کند.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید وقتی دیوان عالی کشور رأی یک دادگاه را نقض می‌کند، دادگاهی که پرونده به آن برمی‌گردد چه کارهایی باید انجام دهد. سه حالت پیش‌بینی شده است: (الف) اگر علت نقض، ناقص بودن تحقیقات باشد، دادگاه باید همان تحقیقاتی را که دیوان خواسته انجام دهد و بعد رأی بدهد. (ب) اگر «قرار» (یعنی تصمیم غیرقطعی و مقدماتی دادگاه، مثل قرار منع تعقیب یا قرار جلب به دادرسی) نقض شده باشد و لازم باشد به اصل موضوع رسیدگی شود، دادگاه باید نظر دیوان را رعایت کند و دربارهٔ ماهیت پرونده یعنی همان اصل دعوا رأی بدهد؛ مگر اینکه بعد از نقض، دلیل تازه‌ای پیدا شود که دوباره صدور «قرار» لازم شود.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی در یک پرونده کیفری محکوم شده و دیوان عالی کشور حکم را به این دلیل نقض می‌کند که تحقیقات کامل نبوده. طبق بند الف، دادگاه باید همان تحقیقات مورد نظر دیوان را انجام دهد و بعد دوباره رأی صادر کند.
فرض کنید مریم در پرونده‌ای حکم گرفته و دیوان حکم را به دلیلی غیر از بندهای الف و ب نقض کرده است. طبق بند پ، دادگاه می‌تواند روی استدلال قبلی خودش بماند؛ اگر پرونده دوباره به دیوان برود و شعبه دیوان استدلال دادگاه را بپذیرد، حکم تأیید می‌شود، وگرنه پرونده در هیئت عمومی شعب کیفری مطرح می‌شود.

سؤالات پرتکرار

آیا دادگاه همیشه باید نظر دیوان عالی کشور را قبول کند؟

در بند الف و ب، دادگاه باید طبق نظر دیوان عمل کند. اما در بند پ، دادگاه می‌تواند بر استدلال رأی قبلی خودش اصرار کند؛ در آن صورت تکلیف نهایی با شعبه دیوان و در صورت لزوم هیئت عمومی شعب کیفری است.

اگر بعد از نقض، دوباره لازم شود قرار صادر شود چه می‌شود؟

بند ب می‌گوید دادگاه باید نظر دیوان را رعایت کند و در ماهیت رأی بدهد، مگر اینکه بعد از نقض، «جهت تازه‌ای» برای صدور قرار پیش بیاید.

حکمی که پس از تصمیم هیئت عمومی صادر می‌شود، قابل فرجام‌خواهی است؟

طبق همین متن، حکمی که دادگاه بر اساس استدلال هیئت عمومی دیوان صادر می‌کند، قطعی و غیر قابل فرجام است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی کیفری ←
ماده ۴۷۰ قانون آیین دادرسی کیفری — لویادسک