ماده ۴۶۹ قانون آیین دادرسی کیفری

متن بازبینی‌نشده

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در موقع رسیدگی، عضو ممیز، گزارش پرونده و مفاد اوراقی را که لازم است قرائت می کند و طرفین یا وکلای آنان، در صورت حضور، می‌توانند با اجازه رئیس شعبه، مطالب خود را اظهار دارند. همچنین دادستان کل یا نماینده وی با حضور در شعبه به طور مستدل، مستند و مکتوب نسبت به نقض یا ابرام رای معترضٌ عنه یا فرجام خواسته، نظر خود را اعلام می کند. سپس اعضای شعبه با توجه به محتویات پرونده و مفاد گزارش و مطالب اظهار شده، با درج نظر دادستان کل کشور یا نماینده وی در متن دادنامه، به شرح زیر اتخاذ تصمیم می کنند: الف- اگر رای مطابق قانون و ادله موجود در پرونده باشد با ابرام آن، پرونده را به دادگاه صادر کننده رای اعاده می نمایند. ب - هرگاه رای مخالف قانون، یا بدون توجه به ادله و مدافعات طرفین صادر شده باشد یا رعایت تشریفات قانونی نشده و آن تشریفات به درجه ای از اهمیت باشد که موجب بی اعتباری رای شود، شعبه دیوان عالی کشور، رای را نقض و به شرح زیر اقدام می کند: ۱- اگر عملی که محکوم علیه به اتهام ارتکاب آن محکوم شده به فرض ثبوت، جرم نبوده یا به لحاظ شمول عفو عمومی و یا سایر جهات قانونی متهم قابل تعقیب نباشد، رای صادره نقض بلا ارجاع می‌شود. ۲- اگر رای صادره از نوع قرار و یا حکمی باشد که به علت ناقص بودن تحقیقات نقض شده است، برای رسیدگی مجدد به دادگاه صادر کننده رای ارجاع می‌شود. ۳- اگر رای به علت عدم صلاحیت ذاتی دادگاه نقض شود، پرونده به مرجعی که دیوان عالی کشور، صالح تشخیص می دهد، ارسال می‌شود و مرجع مذکور مکلف به رسیدگی است. ۴- در سایر موارد، پس از نقض رای، پرونده به دادگاه هم عرض ارجاع می‌شود.

تبصره

در مواردی که دیوان عالی کشور رای را به علت نقص تحقیقات نقض می کند، مکلف است تمام موارد نقص تحقیقات را به تفصیل ذکر کند.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید وقتی یکی از شعبه‌های دیوان عالی کشور پرونده‌ای را بررسی می‌کند، اول عضو ممیز (عضو گزارش‌دهنده) گزارش پرونده و برگ‌های لازم را می‌خواند. بعد طرفین دعوا یا وکلای‌شان، اگر حاضر باشند، با اجازهٔ رئیس شعبه می‌توانند حرف‌های خود را بگویند. همچنین دادستان کل کشور یا نمایندهٔ او در شعبه حاضر می‌شود و نظر خود را دربارهٔ تأیید (ابرام) یا نقض رأیی که به آن اعتراض شده، به‌صورت مستدل، مستند و مکتوب اعلام می‌کند.

سپس اعضای شعبه بر اساس محتوای پرونده، گزارش و حرف‌های گفته‌شده تصمیم می‌گیرند و نظر دادستان کل یا نماینده‌اش هم در متن دادنامه نوشته می‌شود. اگر رأی مطابق قانون و دلایل پرونده باشد، آن را تأیید (ابرام) می‌کنند و پرونده را به دادگاهی که رأی را صادر کرده برمی‌گردانند. اما اگر رأی مخالف قانون باشد، یا بدون توجه به دلایل و دفاع‌های طرفین صادر شده باشد، یا تشریفات قانونی رعایت نشده باشد و این بی‌توجهی به تشریفات آن‌قدر مهم باشد که رأی را بی‌اعتبار کند، شعبه دیوان رأی را نقض می‌کند و یکی از چهار کار زیر را انجام می‌دهد: (۱) اگر کاری که فرد به خاطر آن محکوم شده، حتی با فرض اثبات، جرم نباشد یا به دلیل عفو عمومی یا جهات قانونی دیگر قابل تعقیب نباشد، رأی نقض می‌شود و به جایی فرستاده نمی‌شود (نقض بدون ارجاع). (۲) اگر رأی از نوع «قرار» باشد یا حکمی باشد که به علت ناقص بودن تحقیقات نقض شده، برای رسیدگی دوباره به همان دادگاه صادرکننده فرستاده می‌شود. (۳) اگر رأی به علت نداشتن صلاحیت ذاتی دادگاه نقض شود، پرونده به مرجعی که دیوان عالی کشور صالح تشخیص می‌دهد فرستاده می‌شود و آن مرجع موظف به رسیدگی است. (۴) در بقیهٔ موارد، پس از نقض رأی، پرونده به دادگاهی هم‌عرض (در همان سطح) فرستاده می‌شود.

تبصرهٔ این ماده می‌گوید وقتی دیوان عالی کشور رأی را به دلیل نقص تحقیقات نقض می‌کند، موظف است همهٔ موارد نقص تحقیقات را با جزئیات بیان کند.

مصادیق واقعی

علی در دادگاه کیفری محکوم شده و پرونده به دیوان عالی کشور می‌رود. شعبه دیوان می‌بیند دادگاه هیچ توجهی به دفاعیات علی نکرده و رأی را نقض می‌کند. اگر نقص تحقیقات باشد، پرونده برای رسیدگی دوباره به همان دادگاه برمی‌گردد و دیوان باید دقیقاً بنویسد کدام بخش‌های تحقیقات ناقص بوده است.
مریم به اتهامی محکوم شده، اما دیوان عالی کشور می‌بیند آن کار اساساً جرم نیست. طبق بند ۱، رأی نقض می‌شود و پرونده به هیچ دادگاهی ارجاع نمی‌شود.

سؤالات پرتکرار

اگر دیوان عالی کشور رأی را تأیید کند، پرونده چه می‌شود؟

طبق بند «الف» این ماده، پرونده به دادگاهی که رأی را صادر کرده برگردانده می‌شود.

اگر دیوان رأی را به دلیل ناقص بودن تحقیقات نقض کند، پرونده کجا می‌رود؟

طبق بند «ب» قسمت ۲، برای رسیدگی مجدد به همان دادگاه صادرکننده رأی ارجاع می‌شود، و طبق تبصره، دیوان باید همهٔ موارد نقص تحقیقات را با جزئیات در رأی خود بنویسد.

آیا دادستان کل کشور در جلسهٔ دیوان عالی کشور نظر می‌دهد؟

بله، طبق همین ماده دادستان کل یا نماینده‌اش در شعبه حاضر می‌شود و نظر خود را دربارهٔ نقض یا ابرام رأی به‌صورت مستدل، مستند و مکتوب اعلام می‌کند و این نظر در متن دادنامه درج می‌شود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی کیفری ←
ماده ۴۶۹ قانون آیین دادرسی کیفری — لویادسک