ماده ۴۴ قانون آیین دادرسی کیفری

متن بازبینی‌نشده

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

ضابطان دادگستری به محض اطلاع از وقوع جرم، در جرایم غیر مشهود مراتب را برای کسب تکلیف و اخذ دستورهای لازم به دادستان اعلام می کنند و دادستان نیز پس از بررسی لازم، دستور ادامه تحقیقات را صادر و یا تصمیم قضائی مناسب اتخاذ می کند. ضابطان دادگستری درباره جرائم مشهود، تمام اقدامات لازم را به منظور حفظ آلات، ادوات، آثار، علائم و ادله وقوع جرم و جلوگیری از فرار یا مخفی شدن متهم و یا تبانی، به عمل می آورند، تحقیقات لازم را انجام می دهند و بلافاصله نتایج و مدارک به دست آمده را به اطلاع دادستان می رسانند. همچنین چنانچه شاهد یا مطلعی در صحنه وقوع جرم حضور داشته باشد؛ اسم، نشانی، شماره تلفن و سایر مشخصات ایشان را اخذ و در پرونده درج می کنند. ضابطان دادگستری در اجرای این ماده و ذیل ماده (۴۶) این قانون فقط در صورتی می‌توانند متهم را بازداشت نمایند که قرائن و امارات قوی بر ارتکاب جرم مشهود توسط وی وجود داشته باشد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ وظیفه‌های ضابطان دادگستری (مأمورانی مانند نیروهای پلیس که زیر نظر دادستان کار می‌کنند) پس از اطلاع از وقوع جرم است. در جرایم غیرمشهود، یعنی جرایمی که در حضور مأمور یا در دید عموم واقع نشده، ضابطان باید موضوع را به دادستان اعلام کنند تا دستور بگیرند؛ دادستان هم پس از بررسی، یا دستور ادامهٔ تحقیقات را می‌دهد یا تصمیم قضائی مناسب دیگری می‌گیرد.

در جرایم مشهود، یعنی جرایمی که در صحنه و آشکارا واقع شده، ضابطان خودشان همهٔ اقدامات لازم را انجام می‌دهند: حفظ آلات و ادوات و آثار و علائم و ادلهٔ جرم، جلوگیری از فرار یا مخفی شدن متهم یا تبانی، و انجام تحقیقات لازم. سپس بی‌درنگ نتیجه و مدارک به‌دست‌آمده را به دادستان اطلاع می‌دهند. اگر شاهد یا مطلعی در صحنه باشد، نام، نشانی، شماره تلفن و سایر مشخصات او را می‌گیرند و در پرونده ثبت می‌کنند.

نکتهٔ مهم اینکه ضابطان در اجرای همین ماده و ذیل ماده (۴۶) این قانون، تنها در صورتی می‌توانند متهم را بازداشت کنند که نشانه‌های قوی بر ارتکاب جرم مشهود توسط او وجود داشته باشد. این ماده فقط به ماده (۴۶) ارجاع داده و محتوای آن ماده در همین متن نیامده است.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی در خیابان می‌بیند که شخصی شیشهٔ مغازه‌ای را می‌شکند و فرار می‌کند؛ چون جرم مشهود است، مأمور پلیس باید صحنه و آثار و مدارک را حفظ کند، جلوی فرار متهم را بگیرد، تحقیقات لازم را انجام دهد و بلافاصله نتیجه را به دادستان اطلاع دهد.
فرض کنید مریم به پلیس خبر می‌دهد که چند روز پیش گوشی‌اش از خانه دزدیده شده است و دزدی را ندیده؛ چون جرم مشهود نیست، پلیس باید موضوع را برای گرفتن دستور به دادستان اعلام کند و دادستان پس از بررسی، دستور ادامهٔ تحقیقات یا تصمیم قضائی مناسب را می‌دهد.

سؤالات پرتکرار

اگر جرم در حضور مأمور پلیس اتفاق بیفتد، پلیس چه کار می‌کند؟

چون جرم مشهود است، ضابطان خودشان تمام اقدامات لازم را برای حفظ آلات، ادوات، آثار، علائم و ادلهٔ جرم، جلوگیری از فرار یا مخفی شدن متهم یا تبانی انجام می‌دهند، تحقیقات لازم را می‌کنند و بلافاصله نتیجه و مدارک را به دادستان اطلاع می‌دهند.

اگر جرم مشهود نباشد، پلیس باید چه کند؟

ضابطان به محض اطلاع از وقوع جرم، مراتب را برای کسب تکلیف و گرفتن دستورهای لازم به دادستان اعلام می‌کنند و دادستان پس از بررسی لازم، دستور ادامهٔ تحقیقات را می‌دهد یا تصمیم قضائی مناسب می‌گیرد.

آیا پلیس می‌تواند متهم را بازداشت کند؟

بر اساس این ماده، در اجرای این ماده و ذیل ماده (۴۶) این قانون، بازداشت متهم فقط در صورتی ممکن است که قرائن و امارات قوی بر ارتکاب جرم مشهود توسط او وجود داشته باشد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی کیفری ←
ماده ۴۴ قانون آیین دادرسی کیفری — لویادسک