ماده ۲۰ قانون آیین دادرسی کیفری

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

سقوط دعوای عمومی موجب سقوط دعوای خصوصی نیست. هرگاه تعقیب امر کیفری به جهتی از جهات قانونی موقوف یا منتهی به صدور قرار منع تعقیب یا حکم برائت شود، دادگاه کیفری مکلف است، در صورتی که دعوای خصوصی در آن دادگاه مطرح شده باشد، مبادرت به رسیدگی و صدور رای نماید.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید اگر «دعوای عمومی» — یعنی پیگیری کیفری که به عهدهٔ دادسرا و دادگاه است — از بین برود یا متوقف شود، این موضوع باعث از بین رفتن «دعوای خصوصی» نمی‌شود. دعوای خصوصی همان درخواست جبران خسارت و حقوق شخصی است که شاکی از طرف مقابل دارد.

بر اساس بخش دوم ماده، اگر تعقیب کیفری به یکی از جهات قانونی متوقف شود، یا پرونده به صدور قرار منع تعقیب یا حکم برائت بیانجامد، دادگاه کیفری وظیفه دارد — در صورتی که دعوای خصوصی در همان دادگاه مطرح شده باشد — خودش به آن رسیدگی کند و رای بدهد.

نکتهٔ مهم این است که متن فقط می‌گوید «یکی از جهات قانونی» و آن جهات را نام نمی‌برد؛ همچنین مشخص نمی‌کند رسیدگی به دعوای خصوصی با چه تشریفات یا معیاری انجام می‌شود. این بخش‌ها در همین متن مبهم است.

مصادیق واقعی

علی از مریم به دلیل تصادف شکایت کیفری می‌کند و در همان دادگاه مطالبهٔ خسارت هم مطرح می‌کند. اگر پروندهٔ کیفری به قرار منع تعقیب یا حکم برائت برسد، بر پایهٔ این ماده، سقوط دعوای عمومی باعث از بین رفتن مطالبهٔ خسارت علی نمی‌شود و دادگاه کیفری باید به همان دعوای خصوصی رسیدگی و رای بدهد.
مریم در پروندهٔ کیفری علی، ادعای ضرر و زیان خود را مطرح کرده است. اگر تعقیب کیفری به جهتی از جهات قانونی موقوف شود، دادگاه کیفری موظف است به دعوای خصوصی مطرح‌شده در همان دادگاه رسیدگی کند.

سؤالات پرتکرار

اگر پروندهٔ کیفری با قرار منع تعقیب یا حکم برائت تمام شود، آیا مطالبهٔ خسارت من هم از بین می‌رود؟

نه. طبق این ماده، سقوط دعوای عمومی موجب سقوط دعوای خصوصی نیست.

اگر تعقیب کیفری به یکی از جهات قانونی متوقف شود، تکلیف دعوای خصوصی چیست؟

اگر دعوای خصوصی در همان دادگاه کیفری مطرح شده باشد، دادگاه مکلف است به آن رسیدگی و رای صادر کند.

آن «جهات قانونی» که تعقیب را متوقف می‌کند، در همین متن آمده است؟

نه. متن فقط به «جهتی از جهات قانونی» اشاره می‌کند و این جهات را نام نمی‌برد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی کیفری ←