ماده ۶ قانون آیین دادرسی مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

عقود و قراردادهایی که مخل نظم عمومی یا برخلاف اخلاق حسنه که مغایر با موازین شرع باشد در دادگاه قابل ترتیب اثر نیست.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید اگر قراردادی نظم عمومی را به هم بزند، دادگاه آن را به رسمیت نمی‌شناسد و به آن اثر نمی‌دهد. همچنین اگر قراردادی برخلاف اخلاق حسنه باشد و این مخالفت با اخلاق، با موازین شرع هم مغایرت داشته باشد، در دادگاه قابل ترتیب اثر نیست.

متن این ماده دو حالت را کنار هم گذاشته است: یکی «مخل نظم عمومی بودن» و دیگری «برخلاف اخلاق حسنه بودن که مغایر با موازین شرع باشد». در حالت دوم، هر دو شرط باید با هم جمع شوند تا مشمول این ماده شود.

این ماده تعریف نمی‌کند که منظور از «نظم عمومی» یا «اخلاق حسنه» چیست، و معلوم نمی‌کند چه کسی و با چه معیاری این موضوع را تشخیص می‌دهد. همچنین دربارهٔ اینکه قرارداد باطل است یا نه، یا پول‌ها و اموالی که رد و بدل شده چه سرنوشتی پیدا می‌کنند، در این متن چیزی گفته نشده است.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی با کسی توافق می‌کند که در ازای گرفتن پول، کاری انجام دهد که نظم عمومی جامعه را به هم می‌زند. اگر علی بخواهد بر اساس این توافق از دادگاه چیزی مطالبه کند، طبق این ماده دادگاه به آن توافق اثر نمی‌دهد.
فرض کنید مریم قراردادی امضا می‌کند که هدفش کاری برخلاف اخلاق حسنه و در همان حال مغایر با موازین شرع است. اگر بر اساس آن قرارداد اختلافی به دادگاه برسد، دادگاه این قرارداد را قابل ترتیب اثر نمی‌داند.

سؤالات پرتکرار

اگر قراردادی مخل نظم عمومی باشد، آیا دادگاه آن را باطل اعلام می‌کند؟

این متن فقط می‌گوید چنین قراردادی در دادگاه قابل ترتیب اثر نیست. دربارهٔ باطل بودن قرارداد یا سرنوشت پول و اموال، در همین متن چیزی گفته نشده است.

اگر قراردادی برخلاف اخلاق حسنه باشد ولی مخالف شرع نباشد، تکلیف چیست؟

در متن این ماده، حالت «برخلاف اخلاق حسنه» با قید «مغایر با موازین شرع» آمده است؛ یعنی این دو با هم ذکر شده‌اند. متن دربارهٔ حالت‌های دیگر و نتیجه‌شان چیزی نمی‌گوید.

چه کسی تشخیص می‌دهد که یک قرارداد مخل نظم عمومی یا برخلاف اخلاق حسنه است؟

همین متن دربارهٔ اینکه چه کسی یا با چه معیاری این موضوع را تشخیص می‌دهد، توضیحی نداده و این بخش مبهم است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی مدنی ←