ماده ۴۰۵ قانون آیین دادرسی مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

دادگاه مرجوع الیه به شرح زیر اقدام می‌نماید: الف- در صورت نقض حکم به علت نقص تحقیقات، تحقیقات مورد نظر دیوان عالی کشور را انجام داده، سپس با در نظر گرفتن آن مبادرت به صدور رای می‌نماید. ب- در صورت نقض قرار، دادگاه مکلف است برابر رای دیوان عالی کشور به دعوا رسیدگی کند مگر اینکه بعد از نقض سبب تازه‌ای برای امتناع از رسیدگی به ماهیت دعوا حادث گردد. در این خصوص چنانچه قرار منقوض ابتدائا در مرحله تجدیدنظر صادر شده باشد، به دادگاه صادر کننده قرار ارجاع می‌شود و اگر در تایید قرار دادگاه بدوی بوده، پرونده برای رسیدگی به همان دادگاه بدوی ارجاع می‌گردد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید وقتی دیوان عالی کشور رأی یک دادگاه را نقض می‌کند و پرونده را برمی‌گرداند، دادگاهی که پرونده به آن ارجاع می‌شود (دادگاه مرجوع‌الیه) باید به یکی از دو شکل زیر عمل کند.

اگر حکم نقض شده باشد و علت نقض، نقص تحقیقات باشد، دادگاه باید همان تحقیقاتی را که دیوان عالی کشور تعیین کرده انجام دهد و سپس با در نظر گرفتن آن تحقیقات، رأی صادر کند.

اگر قرار نقض شده باشد، دادگاه مکلف است مطابق رأی دیوان عالی کشور به دعوا رسیدگی کند؛ مگر اینکه پس از نقض، سبب تازه‌ای برای امتناع از رسیدگی به ماهیت دعوا پیش آمده باشد. در این مورد، اگر قرار نقض‌شده ابتدا در مرحله تجدیدنظر صادر شده باشد، پرونده به دادگاه صادرکننده قرار ارجاع می‌شود؛ و اگر آن قرار در تأیید قرار دادگاه بدوی بوده باشد، پرونده برای رسیدگی به همان دادگاه بدوی ارجاع می‌گردد.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی در یک دعوای مدنی از دادگاه بدوی رأی گرفته است. دیوان عالی کشور آن حکم را به دلیل نقص تحقیقات نقض می‌کند و پرونده به دادگاه مرجوع‌الیه برمی‌گردد. آن دادگاه باید تحقیقاتی را که دیوان عالی کشور مشخص کرده انجام دهد و سپس با در نظر گرفتن نتیجه آن، رأی بدهد.
فرض کنید مریم در مرحله تجدیدنظر یک قرار گرفته است و دیوان عالی کشور آن قرار را نقض می‌کند. چون قرار در مرحله تجدیدنظر صادر شده بود، پرونده به همان دادگاه صادرکننده قرار ارجاع می‌شود. اما اگر آن قرار در تأیید قرار دادگاه بدوی بوده باشد، پرونده برای رسیدگی به همان دادگاه بدوی ارجاع می‌گردد.

سؤالات پرتکرار

اگر دیوان عالی کشور حکم را به علت نقص تحقیقات نقض کند، دادگاه چه کاری انجام می‌دهد؟

دادگاه تحقیقاتی را که دیوان عالی کشور مورد نظر داشته انجام می‌دهد و سپس با در نظر گرفتن آن، رأی صادر می‌کند.

اگر قرار نقض شود، دادگاه باید چه کار کند؟

دادگاه مکلف است برابر رأی دیوان عالی کشور به دعوا رسیدگی کند، مگر اینکه بعد از نقض سبب تازه‌ای برای امتناع از رسیدگی به ماهیت دعوا حادث شود.

اگر قراری که نقض شده در مرحله تجدیدنظر صادر شده باشد، پرونده به کجا ارجاع می‌شود؟

به دادگاه صادرکننده قرار ارجاع می‌شود. اگر آن قرار در تأیید قرار دادگاه بدوی بوده باشد، پرونده برای رسیدگی به همان دادگاه بدوی ارجاع می‌گردد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی مدنی ←
ماده ۴۰۵ قانون آیین دادرسی مدنی — لویادسک