ماده ۴۰۲ قانون آیین دادرسی مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در صورت نقض رای به علت نقص تحقیقات، دیوان عالی کشور مکلف است نواقص را به صورت یکجا و مشروح ذکر نماید.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ مرحلهٔ بعد از فرجام‌خواهی در دعاوی مدنی است. اگر دیوان عالی کشور رأی دادگاه پایین‌تر را نه به خاطر اشتباه در قانون، بلکه به این دلیل نقض کند که تحقیقات پرونده ناقص مانده است، باید همهٔ این نقص‌ها را مشخص کند و آن‌ها را با هم و به‌صورت کامل و مفصل بنویسد.

تأکید متن روی دو نکته است: «یکجا» یعنی نقص‌ها پخش و پراکنده گفته نشود، و «مشروح» یعنی فقط اشارهٔ کلی کافی نیست و باید با جزئیات توضیح داده شود. متن این ماده دربارهٔ اینکه بعد از اعلام این نقص‌ها پرونده چه سرنوشتی پیدا می‌کند یا چه مهلتی وجود دارد چیزی نمی‌گوید.

مصادیق واقعی

فرض کنید پرونده‌ای بین علی و مریم مطرح است و دیوان عالی کشور رأی را به این دلیل نقض می‌کند که دادگاه دربارهٔ یک شاهد تحقیق نکرده و یک سند را بررسی نکرده است. طبق این ماده، دیوان باید هر دو نقص را با هم و با توضیح کامل در رأی خود بنویسد.
فرض کنید دیوان عالی کشور ببیند دادگاه پایین‌تر به یک ادعای طرف پرونده اصلاً رسیدگی نکرده است. در این حالت دیوان باید این نقص را به‌صورت روشن و جزئی‌نویسی‌شده در رأی نقض ذکر کند.

سؤالات پرتکرار

اگر دیوان عالی کشور رأی را به خاطر نقص تحقیقات نقض کند، خودش نقص‌ها را درست می‌کند؟

این ماده فقط می‌گوید دیوان باید نقص‌ها را یکجا و مشروح ذکر کند؛ دربارهٔ اینکه چه کسی آن‌ها را برطرف می‌کند چیزی نگفته است.

«یکجا و مشروح» یعنی چه؟

یعنی دیوان همهٔ نقص‌ها را در یک جا و پشت سر هم بیاورد، نه جداگانه و پراکنده، و هر نقص را با توضیح کامل و جزئیات بیان کند، نه با اشارهٔ کلی.

آیا این ماده مربوط به پرونده‌های کیفری هم هست؟

این ماده در بخش فرجام‌خواهی در امور مدنی آمده است و متن آن فقط دربارهٔ امور مدنی سخن می‌گوید.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی مدنی ←