ماده ۳۷۱ قانون آیین دادرسی مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در موارد زیر حکم یا قرار نقض می‌گردد: ۱- دادگاه صادرکننده رای، صلاحیت ذاتی برای رسیدگی به موضوع را نداشته باشد و در مورد عدم رعایت صلاحیت محلی، وقتی که نسبت به آن ایراد شده باشد. ۲- رای صادره خلاف موازین شرعی و مقررات قانونی شناخته شود. ۳- عدم رعایت اصول دادرسی و قواعد امره و حقوق اصحاب دعوا در صورتی که به درجه‌ای از اهمیت باشد که رای را از اعتبار قانونی بیندازد. ۴- آرای مغایر با یکدیگر، بدون سبب قانونی در یک موضوع و بین همان اصحاب دعوا صادر شده باشد. ۵- تحقیقات انجام شده ناقص بوده و یا به دلایل و مدافعات طرفین توجه نشده باشد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید در چند حالت، حکم یا قرار دادگاه در مرحله فرجام‌خواهی نقض می‌شود. مقصود از نقض این است که رای صادرشده از بین می‌رود؛ اما متن درباره آثار بعدی نقض یا مرجع رسیدگی دوباره چیزی نمی‌گوید.

حالت‌های گفته‌شده عبارت‌اند از: نداشتن صلاحیت ذاتی دادگاه صادرکننده رای؛ رعایت نشدن صلاحیت محلی در صورتی که به آن ایراد شده باشد؛ خلاف موازین شرعی و مقررات قانونی بودن رای؛ رعایت نشدن اصول دادرسی و قواعد امره و حقوق اصحاب دعوا در حدی که رای را از اعتبار قانونی بیندازد؛ مغایر بودن آرای صادرشده بدون سبب قانونی در یک موضوع و بین همان اصحاب دعوا؛ و ناقص بودن تحقیقات یا توجه نشدن به دلایل و دفاع‌های طرفین.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی علیه مریم در دادگاهی اقامه دعوا کند که اصلاً صلاحیت ذاتی برای رسیدگی به آن موضوع را ندارد؛ اگر رای صادر شود، بر اساس بند ۱ این ماده از موارد نقض است.
فرض کنید بین علی و مریم دو رای مغایر هم در یک موضوع صادر شود، بدون آنکه سبب قانونی برای این مغایرت وجود داشته باشد؛ این هم از موارد نقض شمرده شده است.
فرض کنید دادگاه تحقیقات را ناقص انجام دهد یا به دلایل و دفاع‌های مریم توجه نکند؛ بر اساس بند ۵ این ماده، رای از موارد نقض است.

سؤالات پرتکرار

اگر دادگاه صلاحیت محلی نداشته باشد، همیشه حکم نقض می‌شود؟

نه، در مورد عدم رعایت صلاحیت محلی، این ماده آن را وقتی از موارد نقض می‌داند که نسبت به آن ایراد شده باشد.

اگر رای خلاف شرع یا قانون باشد چه می‌شود؟

بر اساس بند ۲، اگر رای صادره خلاف موازین شرعی و مقررات قانونی شناخته شود، از موارد نقض است.

اگر دادگاه تحقیقات را ناقص انجام دهد یا به دلایل و دفاع‌ها توجه نکند؟

بر اساس بند ۵، ناقص بودن تحقیقات یا توجه نشدن به دلایل و مدافعات طرفین از موارد نقض حکم یا قرار است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی مدنی ←
ماده ۳۷۱ قانون آیین دادرسی مدنی — لویادسک