ماده ۲۲۶ قانون آیین دادرسی مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

دادگاه موظف است در صورت ضرورت، دقت در سند، تطبیق خط، امضا، اثر انگشت یا مهر سند را به کارشناس رسمی یا اداره تشخیص هویت و پلیس بین الملل که مورد وثوق دادگاه باشند ارجاع نماید. اداره تشخیص هویت و پلیس بین الملل، هنگام اعلام نظر به دادگاه ارجاع کننده، باید هویت و مشخصات کسی را که در اعلام نظر دخالت مستقیم داشته است معرفی نماید. شخص یادشده از جهت مسئولیت و نیز موارد رد، در حکم کارشناس رسمی می‌باشد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید وقتی در یک پرونده، بررسی دقیق یک سند لازم باشد — مثلاً برای اینکه بفهمند خط، امضا، اثر انگشت یا مهر روی سند واقعی است یا جعلی — دادگاه باید این کار را به یک کارشناس رسمی یا به «اداره تشخیص هویت و پلیس بین‌الملل» بسپارد، مشروط بر اینکه آن کارشناس یا آن اداره مورد اعتماد دادگاه باشند. واژهٔ «در صورت ضرورت» یعنی این کار همیشه اجباری نیست، بلکه وقتی دادگاه لازم بداند انجام می‌شود.

نکتهٔ دوم این ماده دربارهٔ پاسخ اداره تشخیص هویت و پلیس بین‌الملل است: وقتی این اداره نظر خودش را به دادگاه اعلام می‌کند، باید مشخصات کسی را هم بگوید که مستقیماً در تهیهٔ آن نظر نقش داشته است. یعنی نظر به‌صورت بی‌نام و نشان ارائه نمی‌شود.

در پایان ماده آمده که همان شخصِ معرفی‌شده، از دو جهت در حکم کارشناس رسمی است: یکی از نظر مسئولیت (یعنی مثل کارشناس رسمی پاسخگو است) و دیگری از نظر «موارد رد» (یعنی همان شرایطی که باعث می‌شود یک کارشناس به دلیل نسبت یا ارتباط، از پرونده کنار گذاشته شود، دربارهٔ او هم اجرا می‌شود). متن این ماده تبصره ندارد.

مصادیق واقعی

علی در دادگاه ادعا می‌کند امضای پای یک قرارداد متعلق به او نیست و جعل شده است. دادگاه برای روشن شدن موضوع، سند را به کارشناس رسمی یا اداره تشخیص هویت و پلیس بین‌الملل می‌فرستد تا امضا را بررسی کنند.
مریم در پرونده‌ای به اثر انگشت پای یک سند استناد می‌کند. دادگاه اگر لازم بداند، بررسی اثر انگشت و مهر سند را به کارشناس رسمی مورد اعتماد خود ارجاع می‌دهد.

سؤالات پرتکرار

آیا دادگاه همیشه باید سند را برای بررسی به کارشناس بفرستد؟

نه؛ متن ماده می‌گوید این کار «در صورت ضرورت» انجام می‌شود، یعنی وقتی دادگاه آن را لازم بداند.

وقتی اداره تشخیص هویت و پلیس بین‌الملل نظر می‌دهد، چه اطلاعاتی باید بدهد؟

باید هویت و مشخصات کسی را که مستقیماً در اعلام نظر نقش داشته است، به دادگاه معرفی کند.

شخصی که نظر را تهیه کرده، چه جایگاهی دارد؟

بر اساس همین متن، او از نظر مسئولیت و نیز موارد رد، در حکم کارشناس رسمی است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی مدنی ←
ماده ۲۲۶ قانون آیین دادرسی مدنی — لویادسک