ماده ۲۱۰ قانون آیین دادرسی مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

چنانچه یکی از طرفین به دفتر بازرگانی طرف دیگر استناد کند، دفاتر نامبرده باید در دادگاه ابراز شود. در صورتی که ابراز دفاتر در دادگاه ممکن نباشد، دادگاه شخصی را مامور می‌نماید که با حضور طرفین دفاتر را معاینه و آنچه لازم است خارج نویسی نماید. هیچ بازرگانی نمی‌تواند به عذر نداشتن دفتر از ابراز و یا ارائه دفاتر خود امتناع کند، مگر اینکه ثابت نماید که دفتر او تلف شده یا دسترسی به آن ندارد. هرگاه بازرگانی که به دفاتر او استناد شده است از ابراز آن خودداری نماید و تلف یا عدم دسترسی به آن را هم نتواند ثابت کند، دادگاه می‌تواند آن را از قراین مثبته اظهار طرف قرار دهد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ زمانی است که یکی از دو طرف دعوا به دفتر بازرگانی طرف دیگر استناد می‌کند؛ یعنی می‌گوید آنچه در دفترهای تجاری او نوشته شده، حرف من را ثابت می‌کند. در این صورت آن دفاتر باید در دادگاه نشان داده شوند. اگر آوردن دفاتر به دادگاه ممکن نباشد، دادگاه شخصی را مأمور می‌کند که با حضور دو طرف دفاتر را ببیند و آنچه لازم است را جداگانه بنویسد.

هیچ بازرگانی نمی‌تواند به بهانهٔ نداشتن دفتر از نشان دادن دفترهایش خودداری کند، مگر اینکه ثابت کند دفترش از بین رفته یا به آن دسترسی ندارد. اگر بازرگانی که به دفترش استناد شده از نشان دادن آن خودداری کند و نتواند از بین رفتن دفتر یا نداشتن دسترسی را ثابت کند، دادگاه می‌تواند دفتر را از نشانه‌هایی که اظهارکننده آورده، به نفع او در نظر بگیرد.

این ماده شامل چند تبصره نیست و بخش‌های مختلف آن در همین متن آمده است.

مصادیق واقعی

علی از مریم که بازرگان است شکایت مالی دارد و می‌گوید معامله‌ای که دفتر تجاری مریم ثبت کرده، حقانیت او را نشان می‌دهد. دادگاه دستور می‌دهد دفتر مریم در دادگاه ارائه شود.
اگر مریم بگوید دفترش از بین رفته و نتواند این را ثابت کند، دادگاه می‌تواند همان ادعای علی را بر پایهٔ قراین موجود بپذیرد.

سؤالات پرتکرار

اگر دفتر بازرگانی طرف مقابل قابل آوردن به دادگاه نباشد چه می‌شود؟

دادگاه شخصی را مأمور می‌کند که با حضور طرفین دفاتر را معاینه کند و آنچه لازم است را خارج‌نویسی کند.

آیا بازرگان می‌تواند بگوید دفتر ندارم و از ارائه آن امتناع کند؟

نه؛ فقط در صورتی می‌تواند امتناع کند که ثابت کند دفترش تلف شده یا به آن دسترسی ندارد.

اگر بازرگان از ارائه دفتر خودداری کند و تلف یا عدم دسترسی را هم ثابت نکند، چه اتفاقی می‌افتد؟

دادگاه می‌تواند دفتر را از قراین مثبته اظهار طرف قرار دهد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی مدنی ←
ماده ۲۱۰ قانون آیین دادرسی مدنی — لویادسک