ماده ۱۱ قانون آیین دادرسی مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

دعوا باید در دادگاهی اقامه شود که خوانده، در حوزه قضایی آن اقامتگاه دارد و اگر خوانده در ایران اقامتگاه نداشته باشد، در صورتی که در ایران محل سکونت موقت داشته باشد، در دادگاه همان محل باید اقامه گردد و هرگاه در ایران اقامتگاه و یا محل سکونت موقت نداشته ولی مال غیرمنقول داشته باشد، دعوا در دادگاهی اقامه می‌شود که مال غیرمنقول در حوزه آن واقع است و هرگاه مال غیرمنقول هم نداشته باشد، خواهان در دادگاه محل اقامتگاه خود اقامه دعوا خواهد کرد.

تبصره

حوزه قضایی عبارت است از قلمرو یک بخش یا شهرستان که دادگاه در آن واقع است. تقسیم بندی حوزه قضایی به واحدهایی از قبیل مجتمع یا ناحیه، تغییری در صلاحیت عام دادگاه مستقر در آن نمی‌دهد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید دعوا را در کدام دادگاه باید مطرح کرد. قاعده اصلی این است که دادگاه محل اقامت خوانده (کسی که علیه او شکایت می‌شود) مرجع رسیدگی است. اگر خوانده در ایران اقامتگاه نداشته باشد ولی جایی به‌طور موقت سکونت داشته باشد، دعوا در دادگاه همان محل مطرح می‌شود.

اگر خوانده نه اقامتگاه داشته باشد و نه سکونت موقت، ولی در ایران مال غیرمنقول (مانند زمین یا خانه) داشته باشد، دعوا در دادگاهی مطرح می‌شود که آن مال در محدوده آن قرار دارد. اگر هیچ‌کدام از این‌ها نباشد، خواهان (شاکی) می‌تواند دعوا را در دادگاه محل اقامت خودش مطرح کند.

تبصره این ماده توضیح می‌دهد که «حوزه قضایی» یعنی محدوده یک بخش یا شهرستان که دادگاه در آن قرار دارد. همچنین اگر این محدوده به واحدهایی مثل مجتمع یا ناحیه تقسیم شود، این تقسیم‌بندی در صلاحیت عام دادگاهی که در آن حوزه است تغییری ایجاد نمی‌کند.

مصادیق واقعی

علی می‌خواهد از مریم شکایت کند. مریم در اصفهان اقامت دارد؛ بنابراین علی باید دعوا را در دادگاه حوزه قضایی اصفهان مطرح کند.
مریم در خارج از ایران زندگی می‌کند و در ایران اقامتگاه و محل سکونت موقت ندارد، اما یک خانه در شیراز دارد. بر اساس این ماده، دعوا در دادگاهی مطرح می‌شود که آن خانه در حوزه آن واقع است.

سؤالات پرتکرار

اگر خوانده در ایران اقامتگاه نداشته باشد، دعوا کجا مطرح می‌شود؟

اگر خوانده در ایران محل سکونت موقت داشته باشد، دعوا در دادگاه همان محل مطرح می‌شود؛ اگر مال غیرمنقول داشته باشد، در دادگاه محل وقوع آن مال؛ و اگر هیچ‌کدام نباشد، خواهان در دادگاه محل اقامت خودش دعوا را مطرح می‌کند.

منظور از «حوزه قضایی» چیست؟

بر اساس تبصره این ماده، حوزه قضایی یعنی محدوده یک بخش یا شهرستان که دادگاه در آن واقع است.

اگر حوزه قضایی به مجتمع یا ناحیه تقسیم شده باشد، صلاحیت دادگاه تغییر می‌کند؟

طبق تبصره، این تقسیم‌بندی به واحدهایی مانند مجتمع یا ناحیه، تغییری در صلاحیت عام دادگاه مستقر در آن حوزه ایجاد نمی‌کند.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی مدنی ←