قانون کیفیت اخذ پروانه وکالت دادگستری

قانون عادیمصوب ۱۳۷۶/۰۱/۱۷۷ مادهآخرین به‌روزرسانی: ۶ مهر ۱۴۰۵
متن بازبینی‌نشده

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

خلاصهٔ قانون کیفیت اخذ پروانه وکالت دادگستری

این قانون دربارهٔ کیفیت اخذ پروانه وکالت دادگستری و برگزاری آزمون برای پذیرش متقاضیان پروانه کارآموزی وکالت در کانون‌های وکلای ایران است. طبق ماده ۱، کانون‌ها باید از تاریخ تصویب حداقل سالی یک بار با آگهی در روزنامه‌ها برای پذیرش متقاضیان اقدام کنند و حداکثر تا شش ماه پس از برگزاری آزمون، نتایج قطعی را اعلام و برای پذیرفته‌شدگان پروانه کارآموزی صادر کنند. تبصره ۱ اصلاحی ۱۴۰۱/۰۲/۰۵ مقرر می‌کند کانون وکلا و مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضائیه هر سال از طریق سازمان سنجش آموزش کشور آزمون پروانه وکالت برگزار کنند. داوطلبی که حداقل ۷۰٪ امتیاز میانگین نمرات یک درصد حائزان بالاترین امتیاز را کسب کند پذیرفته‌شده و به مرجع صدور مجوز معرفی می‌شود. نظارت با قوه قضائیه است و اگر این نهادها از برگزاری آزمون خودداری کنند، قوه قضائیه خودش برگزار می‌کند. خودداری از اجرا جرم است و مرتکب به مجازات محرومیت از حقوق اجتماعی درجه شش موضوع ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی محکوم می‌شود. تبصره ۲ الحاقی ۱۴۰۱/۰۲/۰۵ برای مشمولان بند «چ» ماده ۸۸ قانون برنامه پنجساله ششم توسعه حداقل نصاب ۶۰٪ را تعیین کرده است.

ماده ۲ شرایط صدور پروانه کارآموزی وکالت را می‌گوید: دانشنامه لیسانس یا بالاتر در حقوق یا فقه و مبانی حقوق اسلامی یا معادل آن از دروس حوزوی و دانشگاهی، و داشتن شرایط بندهای الف تا ز؛ از جمله اعتقاد و التزام عملی به احکام و مبانی دین اسلام، اعتقاد و تعهد به نظام جمهوری اسلامی ایران، ولایت فقیه و قانون اساسی، نداشتن پیشینه محکومیت مؤثر کیفری، نداشتن سابقه عضویت و فعالیت در گروه‌های الحادی و فرق ضاله و معاند با اسلام و گروه‌هایی که مرامنامه آنها مبتنی بر نفی ادیان الهی است، عدم وابستگی به رژیم پهلوی و تحکیم پایه‌های رژیم طاغوت، عدم عضویت و هواداری از گروهک‌های غیرقانونی و معاند با جمهوری اسلامی ایران، و عدم اعتیاد به مواد مخدر و استعمال مشروبات الکلی. کانون‌ها برای احراز شرایط باید از مراجع ذی‌صلاح استعلام کنند و آن مراجع حداکثر ظرف ۲ ماه پاسخ دهند. معافان از کارآموزی هم برای پروانه وکالت باید شرایط این ماده را داشته باشند. مدت کارآموزی اعضای هیات علمی دانشکده‌های حقوق نصف سایر کارآموزان است. اقلیت‌های مذهبی رسمی از شرط بند الف مستثنا هستند. اعتبار پروانه وکالت سه سال است و تمدید آن منوط به درخواست متقاضی است. اگر وکیلی فاقد یکی از شرایط تشخیص داده شود، کانون باید موضوع و دلایل را به دادگاه انتظامی وکلا اعلام و درخواست رسیدگی کند و آن دادگاه درباره تمدید یا عدم تمدید پروانه رای می‌دهد؛ پروانه تا صدور حکم قطعی معتبر است، مگر اینکه دادگاه با توجه به ضرورت حکم تعلیق صادر کند.

ماده ۳، ۳۰٪ از سهمیه مورد نیاز کانون وکلا در هر حوزه را به ایثارگران اختصاص می‌دهد. در این متن ایثارگران شامل رزمندگان با شش‌ماه سابقه حضور داوطلبانه در جبهه جنگ یا اسارت در دست دشمن، جانبازان ۲۵٪ و بالاتر، و بستگان درجه اول شهدا و جانبازان ۵۰٪ به بالا هستند. انتخاب از میان ایثارگرانی است که بیشترین نمره را آورده‌اند. اگر ایثارگر نمره قبولی سهمیه آزاد را آورده باشد، استفاده از این سهمیه مانع پذیرش او نمی‌شود. متن درباره جزئیات بیشتر مثل حدنصاب نمره یا نحوه دقیق محاسبه سهمیه در هر حوزه چیزی نمی‌گوید. ماده ۴ شرایط انتخاب اعضای هیئت مدیره کانون وکلا (اصلی و علی‌البدل) را بیان می‌کند: انتخاب از میان وکلای پایه یک هر حوزه، داشتن شرایط بندهای الف تا ز ماده ۲، حداقل ۳۵ سال سن، حداقل هشت سال سابقه وکالت یا چهار سال قضاوت به انضمام چهار سال وکالت، عدم سلب صلاحیت قضایی توسط دادگاه انتظامی، نداشتن محکومیت انتظامی درجه ۴ و بالاتر، شهرت نداشتن به فساد اخلاق (سوءشهرت)، و انجام ندادن اعمال خلاف حیثیت و شرافت و شئون شغل وکالت. مدت انتخاب دو سال است. تبصره‌ها می‌گویند رسیدگی به صلاحیت نامزدها با دادگاه عالی انتظامی قضات است و باید حداکثر ظرف دو ماه بررسی و اعلام نظر کند، مراجع ذی‌صلاح در صورت استعلام موظف به اعلام سوابق یا اطلاعات هستند، انتخاب متوالی برای بیش از دو دوره ممنوع است، و وزارت دادگستری موظف است حداکثر ظرف شش ماه از تصویب این قانون انتخابات کانون‌های وکلای دادگستری را بر اساس این قانون تجدید کند.

ماده ۵ می‌گوید اگر عضو هیئت مدیره کانون‌های وکلای دادگستری از مفاد این قانون تخلف کند، به حکم دادگاه عالی انتظامی قضات به محرومیت دائمی از عضویت در هیئت‌های مدیره کانون‌ها و انفصال از وکالت به مدت دو تا پنج سال محکوم می‌شود. ماده ۶ می‌گوید وکیل فقط در جایی که برای آن پروانه وکالت گرفته می‌تواند دفتر باز کند و نمی‌تواند کار وکالت خود را در جای دیگری متمرکز کند؛ تخلف از این حکم مجازات انتظامی دارد: بار اول درجه ۳، بار دوم درجه ۴ و بار سوم درجه ۵. رسیدگی با دادسرا و دادگاه انتظامی کانونی است که تخلف در محدوده آن رخ داده و اگر آن کانون رسیدگی نکند، کانون خود وکیل هم حق رسیدگی دارد. استثناها شامل ادامه وکالت در پرونده‌های مطرح‌شده پیش از تصویب این ماده، و وکالت از خویشاوندان تا درجه سوم با اجازه کانون وکلای خود وکیل است (و اگر محدوده جدید زیر کانون دیگری باشد، اجازه آن کانون هم لازم است). محدوده هر کانون با پیشنهاد وزیر دادگستری و تصویب رئیس قوه قضائیه تعیین می‌شود. کارآموزان وکالت باید در دوران کارآموزی اخلاق و رفتار خوب داشته باشند و اگر کمیسیون کارآموزی خلاف آن را تشخیص دهد، با تأیید رئیس کانون و رأی دادگاه انتظامی کانون پروانه کارآموزی‌شان باطل می‌شود؛ کارآموزان پیش از گرفتن پروانه وکالت حق وکالت در دعاوی‌ای که مرجع تجدیدنظر آن‌ها دیوان عالی کشور است را ندارند. تبصره ۴ مقرر می‌کند کسانی که سابقه رتبه قضایی داشته‌اند تا سه سال در آخرین محل خدمت خود حق وکالت ندارند و متخلف بسته به تکرار مجازات‌های درجه ۳ تا ۶ می‌گیرد. ماده ۷ یک حکم کلی پایانی است: از تاریخ تصویب این قانون، هر قانون یا مقرره‌ای که با آن مغایر باشد لغو می‌شود؛ متن مشخص نکرده کدام قوانین یا مقررات مغایر هستند و تشخیص این مغایرت با چه مرجعی است.

ماده ۱

از تاریخ تصویب این قانون کانونهای وکلاء دادگستری جمهوری اسلامی ایران مکلفند حداقل یک بار در سال نسبت به پذیرش متقاضیان پروانه کارآموزی وکالت از طریق آزمون با آگهی در جراید اقدام نموده و حداکثر ظرف مدت شش ماه پس از برگزاری آزمون ضمن اعلام نتایج قطعی نسبت به صدور پروانه کارآموزی وکالت برای پذیرفته‌شدگان اقدام نمایند.

تبصره ۱

[اصلاحی ۱۴۰۱/۰۲/۰۵]- کانون وکلای دادگستری و مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضائیه مکلفند هر سال از طریق سازمان سنجش آموزش کشور نسبت به برگزاری آزمون پروانه وکالت اقدام نمایند. داوطلبانی که حداقل هفتاد درصد (۷۰%) امتیاز میانگین نمرات یک درصد (۱%) حائزان بالاترین امتیاز را کسب کرده اند، به عنوان پذیرفته شده، جهت طی مراحل مقتضی به مرجع صدور مجوز مربوط معرفی می گردند. نظارت بر اجرای این تبصره برعهده قوه قضائیه است و قوه مزبور مکلف است در صورت استنکاف کانون وکلای دادگستری و مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضائیه از برگزاری آزمون، رأساً به برگزاری آن اقدام کند. استنکاف از اجرای این حکم جرم محسوب و مرتکب به مجازات محرومیت از حقوق اجتماعی درجه شش موضوع ماده (۱۹) قانون مجازات اسلامی محکوم خواهد شد.

تبصره ۲

[الحاقی ۱۴۰۱/۰۲/۰۵]- برای مشمولان بند «چ» ماده (۸۸) قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، نصاب مذکور در تبصره (۱) حداقل شصت درصد (۶۰%) میباشد.

ماده ۲

برای اشخاصی پروانه کارآموزی وکالت صادر می‌شود که علاوه بر دارا بودن دانشنامه لیسانس یا بالاتر حقوق یا فقه و مبانی حقوق اسلامی یا معادل آن از دروس حوزوی و دانشگاهی دارای شرایط ذیل باشند: الف - اعتقاد و التزام عملی به احکام و مبانی دین مقدس اسلام. ب - اعتقاد و تعهد به نظام جمهوری اسلامی ایران، ولایت فقیه، قانون اساسی. ج - نداشتن پیشینه محکومیت موثر کیفری. د - نداشتن سابقه عضویت و فعالیت در گروه‌های الحادی و فرق ضاله و معاند با اسلام و گروه‌هایی که مرامنامه آنها مبتنی بر نفی ادیان الهی می‌باشد. ه - عدم وابستگی به رژیم منحوس پهلوی و تحکیم پایه‌های رژیم طاغوت. و - عدم عضویت و هواداری از گروهک‌های غیرقانونی و معاند با جمهوری اسلامی ایران. ز - عدم اعتیاد به مواد مخدر و استعمال مشروبات الکلی.

تبصره ۱

کانونهای وکلاء مکلفند به منظور احراز شرایط فوق از مراجع ذی‌صلاح مربوطه استعلام نمایند و مراجع مزبور مکلفند حداکثر ظرف مدت ۲ ماه پاسخ لازم را اعلام نمایند.

تبصره ۲

برای اشخاصی که مطابق قانون از کارآموزی معاف هستند در صورتی پروانه وکالت صادر می‌شود که دارای شرایط این ماده باشند.

تبصره ۳

مدت کارآموزی اعضاء هیات علمی دانشکده‌های حقوق نصف مدت سایر کارآموزان خواهد بود.

تبصره ۴

اقلیت‌های مذهبی رسمی از دارا بودن شرایط مندرج در بند «الف» مستثنی می‌باشند.

تبصره ۵

اعتبار پروانه وکالت سه سال است و تمدید آن منوط به درخواست متقاضی می‌باشد. هرگاه وکیلی فاقد یکی از شرایط این قانون تشخیص داده شود، کانون موظف است موضوع و دلائل آن را به دادگاه انتظامی وکلاء، اعلام و درخواست رسیدگی نماید. دادگاه مذکور پس از رسیدگی نسبت به تمدید یا عدم تمدید پروانه رای مقتضی صادر می‌کند. پروانه این اشخاص تا صدور حکم قطعی معتبر خواهد بود مگر در مواردی که دادگاه با توجه به ضرورت حکم تعلیق صادر نماید.

ماده ۳

سی درصد(۳۰%)سهمیه مورد نیاز کانون وکلاء هر حوزه به ایثارگران (رزمندگانی که شش‌ماه سابقه حضور داوطلبانه در جبهه جنگ داشته و یا در اسارت دشمن بوده‌اند و یا جانبازان ۲۵% و بالاتر و بستگان درجه اول شهدا و جانبازان ۵۰%به بالا)اختصاص می‌یابد که از بین ایثارگرانی که بیشترین نمره را آورده‌اند انتخاب خواهند شد.

تبصره

استفاده از این سهمیه مانع از پذیرش ایثارگرانی که نمره قبولی سهمیه آزاد را آورده‌اند نمی‌باشد.

ماده ۴

اعضاء هیات مدیره(اعم از اصلی و علی البدل)کانون وکلاء از بین وکلاء پایه یک هر حوزه که علاوه بر دارا بودن شرایط مندرج در بندهای«الف»تا«ز»ماده(۲)واجد شرایط زیر باشند،برای مدت دو سال انتخاب می‌گردند: الف - داشتن حداقل ۳۵ سال سن. ب - حداقل هشت سال سابقه وکالت یا چهار سال قضاوت به انضمام چهار سال وکالت داشته و از طرف دادگاه انتظامی صلاحیت قضائی آنها سلب نشده باشد. ج - عدم محکومیت انتظامی درجه ۴ و بالاتر. د - عدم اشتهار به فساد اخلاق(سوء شهرت). ه - عدم ارتکاب اعمال خلاف حیثیت و شرافت و شوون شغل وکالت.

تبصره ۱

مرجع رسیدگی به صلاحیت نامزدها،دادگاه عالی انتظامی قضات بوده که مکلّف است ظرف حداکثر دو ماه ضمن استعلام سوابق از مراجع ذیربط،صلاحیت آنان را بررسی و اعلام نظر کند و مراجع ذی‌صلاح قانونی که از نامزدها،سوابق یا اطلاعاتی دارند در صورت استعلام موظف به اعلام آن می‌باشند.

تبصره ۲

انتخاب اعضاء هیات مدیره کانون به طور متوالی برای بیش از دو دوره ممنوع می‌باشد.

تبصره ۳

وزارت دادگستری موظف است حداکثر ظرف مدت شش ماه از تاریخ تصویب این قانون انتخابات کانونهای وکلاء دادگستری را بر اساس این قانون تجدید نماید.

ماده ۵

در صورت تخلف هریک از اعضاء هیات مدیره کانونهای وکلاء دادگستری از مفاد این قانون به حکم دادگاه عالی انتظامی قضات علاوه بر محرومیت دایم از عضویت در هیات‌های مدیره کانونهای وکلاء به انفصال از وکالت به مدت دو تا پنج سال محکوم خواهند شد.

ماده ۶

وکلاء نمی‌توانند در غیر از محلی که برای آنجا پروانه وکالت دریافت کرده‌اند دفتر وکالت تاسیس نمایند و همچنین نمی‌توانند عملا فعالیت وکالتی خود را در محل دیگری متمرکز نمایند. تخلف از این حکم مستوجب مجازات انتظامی درجه ۳ در نوبت اول و درجه ۴ در نوبت دوم و درجه ۵ در نوبت سوم خواهد بود. به این تخلف در دادسرا و دادگاه انتظامی کانونی رسیدگی خواهد شد که تخلف در حوزه آن انجام شده است. در صورت عدم توجه و رسیدگی کانون اخیر، کانون متبوع وکیل مزبور نیز حق رسیدگی خواهد داشت.

تبصره ۱

ادامه وکالت در پرونده‌هایی که قبل از تصویب این ماده مطرح گردیده و همچنین با اجازه کانون وکلاء متبوع، وکالت از خویشاوندان تا درجه سوم از شمول این ماده مستثنی است. در صورتی که حوزه اخیر تابع کانون وکلاء دیگری باشد اجازه کانون مزبور نیز لازم است.

تبصره ۲

محدوده حوزه هر کانون به پیشنهاد وزیر دادگستری و تصویب رئیس قوّه قضائیه مشخص خواهد شد.

تبصره ۳

کارآموزان وکالت در دوران کارآموزی باید حسن اخلاق و حسن رفتار داشته باشند چنانچه به تشخیص کمیسیون کارآموزی خلاف آن احراز شود با تایید رئیس کانون و رای دادگاه انتظامی کانون پروانه کارآموزی آنان ابطال خواهد شد. کارآموزان وکالت قبل از اخذ پروانه وکالت حق وکالت در دعاویی که مرجع تجدیدنظر از احکام آنها دیوان عالی کشور می‌باشد را ندارند.

تبصره ۴

کسانی که دارای رتبه قضایی بوده‌اند به مدت سه سال در آخرین محل خدمت خود حق وکالت نخواهند داشت. متخلف از این مقرره به ترتیب تکرار مستوجب مجازات‌های درجه ۳ الی ۶ خواهد بود.

ماده ۷

از تاریخ تصویب این قانون کلیه قوانین و مقررات مغایر با آن لغو می‌گردد.