قانون مربوط به مواد روان گردان (پسیکوتروپ)

قانون عادیمصوب ۱۳۵۴/۰۲/۰۸۱۲ مادهآخرین به‌روزرسانی: ۶ مهر ۱۴۰۵

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

خلاصهٔ قانون مربوط به مواد روان گردان (پسیکوتروپ)

این قانون درباره مواد روان گردان (پسیکوتروپ) است و چهار فهرست ضمیمه دارد. بر پایه ماده ۱، مواد روان گردان موادی هستند که در همین چهار فهرست آمده‌اند و وزارت بهداری می‌تواند با تصویب هیات وزیران و در پی توصیه کمیسیون مواد مخدر سازمان ملل متحد، این فهرست‌ها را تغییر دهد؛ تغییرها پس از اعلام در روزنامه رسمی و روزنامه‌های پرتیراژ، ۱۵ روز بعد لازم‌الرعایه می‌شود. ماده ۲ تهیه یا وارد کردن مواد فهرست شماره یک را فقط برای تحقیقات علمی و مصارف پزشکی و به مقدار محدود، طبق آیین‌نامه‌ای که به تصویب کمیسیون‌های بهداری مجلسین می‌رسد، ممکن می‌داند.

مهم‌ترین احکام کیفری در مواد ۳ تا ۸ آمده است. ماده ۳ برای ساختن، فروش، عرضه برای فروش، وارد کردن، نگه داشتن یا حمل بدون اجازه وزارت بهداری مواد فهرست شماره یک مجازات‌هایی مانند حبس دائم، حبس جنائی درجه یک از سه تا ۱۵ سال و حبس جنائی درجه دو از دو تا ده سال تعیین کرده است. تبصره همین ماده می‌گوید مواد مخلوط یا محلول، در صورتی که به همان صورت قابل مصرف باشند، برای مجازات مانند ماده خالص حساب می‌شوند. ماده ۴ برای ساختن، وارد کردن یا صادر کردن بدون اجازه مواد فهرست‌های شماره ۲، ۳ و ۴، ضبط مواد و حبس جنحه‌ای از ۶۱ روز تا سه سال را مقرر می‌کند.

مواد ۵ تا ۸ درباره برچسب اجباری «فروش بدون نسخه پزشک ممنوع است» روی بسته‌بندی، ممنوعیت فروش خارج از موارد مشخص، لزوم فروش به مصرف‌کننده فقط از داروخانه و با نسخه پزشک، و ممنوعیت نگه داشتن این مواد برای افراد غیرمجاز است و برای تخلف‌ها مجازات‌هایی مانند حبس جنحه‌ای از ۶۱ روز تا سه سال یا تا شش ماه در نظر گرفته شده است. ماده ۹ فرآورده‌های دارویی حاوی مواد فهرست‌های ۲، ۳ و ۴ را مشمول مقررات مربوط به «ماده مزبور» می‌کند و تبصره آن، وارد کردن، خارج کردن، نگهداری یا حمل مواد ماده ۴ را در مقدار متناسب یا برای مصرف درمانی شخصی از شمول همه مقررات این قانون معاف می‌داند.

ماده ۱۰ تبلیغ مواد روان گردان را ممنوع کرده و برای آن جریمه نقدی از ۵۰۰۱ ریال تا ۵۰٬۰۰۰ ریال تعیین کرده است، با این ابهام که روشن نیست اجازه وزارت بهداری فقط برای نشریات پزشکی و دارویی لازم است یا برای هر نوع انتشار آگهی. ماده ۱۱ می‌گوید مواد ضبط شده در اختیار وزارت بهداری قرار می‌گیرد و اگر قابل مصرف باشند رایگان به بیماران داده می‌شوند و اگر نباشند معدوم می‌شوند؛ تشخیص قابل مصرف بودن و روش معدوم کردن در متن توضیح داده نشده است. ماده ۱۲ تهیه آیین‌نامه اجرایی را بر عهده وزارت بهداری و تصویب آن را با هیات وزیران می‌داند. در پایان، فهرست‌های دارویی با نام فارسی و انگلیسی مواد آمده، ولی متن تفاوت حقوقی این فهرست‌ها را توضیح نداده است.

ماده ۱

مواد روان گردان بموادی گفته میشود که در فهرست‌های چهارگانه ضمیمه این قانون مندرج است. وزارت بهداری در صورت توصیه کمیسیون مواد مخدر سازمان ملل متحد میتواند در فهرست های چهارگانه مذکور با تصویب هیات وزیران تجدید نظر نموده و مراتب را وسیله روزنامه رسمی کشور شاهنشاهی و جراید کثیرالانتشار اعلام نماید. این تغییرات پس از انقضای پانزده روز از تاریخ انتشار لازم‌الرعایه خواهد بود.

ماده ۲

وزارت بهداری مجاز است مواد مندرج در فهرست شماره یک ضمیمه این قانون را منحصراً برای تحقیقات علمی و یا مصارف پزشکی تهیه و یا وارد نموده و طبق آیین‌نامه‌ای که به تصویب کمیسیون‌های بهداری مجلسین خواهد رسید به مقادیر محدود فقط در اختیار سازمان‌های تحقیقی و پزشکی دولتی و یا وابسته به دولت و یا سازمانهای تحقیقی و پزشکی دیگری که صلاحیت آنها از طرف دولت تایید شده باشد قرار دهد.

ماده ۳

هر کس مواد مندرج در فهرست شماره یک را بسازد یا بفروشد یا برای فروش عرضه کند و یا بدون اجازه وزارت بهداری عالماً وارد یا نگاهداری یا حمل نماید حسب مورد بمجازاتهای زیر محکوم خواهد شد: الف - برای ساختن، حبس دائم. ب - برای فروختن یا بمعرض فروش گذاردن، حبس جنائی درجه یک از سه تا ۱۵ سال. ج - برای وارد کردن بیش از ده (۱۰) گرم، حبس دائم و برای ده (۱۰) گرم یا کمتر حبس جنائی درجه دو از دو تا ده سال. د - برای نگاهداری و یا حمل غیر مجاز بیش از مقدار ده (۱۰) گرم حبس جنائی درجه یک از سه تا ۱۵ سال و برای ده (۱۰) گرم یا کمتر حبس جنائی درجه دو از دو تا ده سال.

تبصره

مواد مذکور ولو اینکه با مواد دیگری مخلوط یا محلول باشد از نظر مجازات خالص محسوب میشود مشروط به اینکه به همان صورت قابل مصرف باشد.

ماده ۴

هر کس مواد مندرج در فهرستهای شماره ۲ و ۳ و ۴ ضمیمه این قانون را بدون اجازه وزارت بهداری بسازد یا وارد یا صادر نماید علاوه بر‌ضبط مواد مزبور به حبس جنحه‌ای از ۶۱ روز تا سه سال محکوم خواهد شد.

ماده ۵

سازنده یا واردکننده مجاز مواد مذکور در ماده ۴ این قانون مکلف است قبل از فروش برچسبی روی بسته‌بندیهائی که به دست مصرف‌کننده میرسد (‌شیشه، لوله، جعبه و نظایر آن) الصاق نماید که به فارسی نوشته شده باشد «‌فروش بدون نسخه پزشک ممنوع است» عمده‌فروشان دارو و داروخانه‌ها مجاز بعرضه بسته‌بندیهای مذکور بدون داشتن برچسب نمیباشند و در صورتی که بسته‌بندیهای فوق بدون برچسب مذکور خارج از محوطه انبار دیده شود وسیله وزارت بهداری ضبط خواهد شد.

ماده ۶

فروش مواد مذکور در ماده ۴ این قانون جز بموسسات درمانی و عمده‌فروشی دارو و داروخانه و لابراتوار یا موسسه داروسازی ممنوع است در صورت تخلف علاوه بر ضبط مواد مزبور مرتکب به حبس جنحه‌ای از ۶۱ روز تا سه سال محکوم خواهد شد.

ماده ۷

فروش مواد مذکور در ماده ۴ این قانون به مصرف‌کننده فقط باید از طریق داروخانه انجام گیرد و داروخانه منحصراً در مقابل نسخه پزشک میتواند مواد مزبور را بمصرف‌کننده بفروشد متخلف به حبس جنحه‌ای از ۶۱ روز تا شش ماه محکوم خواهد شد.

ماده ۸

نگاهداری مواد مذکور در ماده ۴ این قانون وسیله افراد غیر مجاز ممنوع است و در صورت تخلف علاوه بر ضبط مواد مذکور مرتکب به حبس جنحه‌ای تا شش ماه محکوم خواهد شد.

ماده ۹

فرآورده‌های داروئی که ماده اصلی آنها محتوی یک یا چند ماده مندرج در فهرست های شماره ۲ و ۳ و ۴ ضمیمه این قانون باشند مشمول کلیه مقررات ناظر بر ماده مزبور خواهد بود.

تبصره

وارد یا خارج کردن از کشور یا نگاهداری یا حمل مواد مذکور در ماده ۴ این قانون در صورتی که به مقادیر متناسب یا مصارف درمانی شخصی باشد از شمول کلیه مقررات این قانون معاف خواهد بود.

ماده ۱۰

انتشار آگهی تبلیغاتی در مورد مواد روان‌گردان جز در نشریات پزشکی و داروئی بدون اجازه وزارت بهداری ممنوع است مرتکب به جزای نقدی از پنجهزار و یک ریال تا پنجاه هزار ریال محکوم خواهد شد.

ماده ۱۱

موادی که به موجب این قانون ضبط میشود در اختیار وزارت بهداری قرار خواهد گرفت تا در صورت قابل مصرف بودن به مصرف رایگان بیماران برساند و در غیر این صورت معدوم نماید.

ماده ۱۲

آیین‌نامه اجرایی این قانون وسیله وزارت بهداری تهیه و به تصویب هیات وزیران خواهد رسید. قانون فوق مشتمل بر دوازده ماده و دو تبصره و فهرست‌های ضمیمه آن پس از تصویب مجلس شورای ملی در جلسه روز سه‌شنبه ۲۲ بهمن ماه ۱۳۵۳‌در جلسه روز دوشنبه هشتم اردیبهشت ماه یکهزار و سیصد و پنجاه و چهار شمسی به تصویب مجلس سنا رسید. رئیس مجلس سنا - جعفر شریف امامی فهرست دارویی -فهرست شماره یک ۱ برولامفتامین(دی.ا.بی) Brolamfetamine(DOB) ۲ کاتیون Cathinon ۳ دی.ای.تی DET ۴ دی.ام.ا DMA ۵ دی.ام.اچ.پی DMHP ۶ دی.ام.تی DMT ۷ دی.اٌ.ای.تی DOET ۸ اتیسیکلیدین(پی.سی.ای) Eticyclidine(PCE) ۹ اتریپتامین Etryptamine ۱۰ انهیدروکسی ام.دی.ا NHydroxy MDA ۱۱ (+)- لیزوجاید (ال.اس.دی و ال.اس.دی۲۵) (+) - Lysergide(LSD.LSD۲۵) ۱۲ ام.دی.ای و ان- اتیل ام.دی.ا NEthyl MDA،MDE ۱۳ ام.دی.ام.ا MDMA ۱۴ مسکالین Mescaline ۱۵ متکاتینون Methcathinone ۱۶ ۴- متیل آمینورکس ۴-Methylaminorex ۱۷ ام.ام.دی.ا MMDA ۱۸ ۴- ام.تی.ا ۴-MTA ۱۹ پاراهگزیل Parahexyl ۲۰ پی.ام.ا PMA ۲۱ پسیلوسین - پسیلوتسین Psilocine,psilotsin ۲۲ پسیلوسایبین psiloeybin ۲۳ رولییکلیدین (پی.اچ.پی - پی.سی.پی.وای) Rolicyclidine(PHP.PCPY) ۲۴ اس.تی.پی و دی.ا.ام STP,DOM ۲۵ تنامفتامین (ام.دی.ا) Tenamfetamine(MDA) ۲۶ تنوسیکلیدین (تی.سی.پی) Tenocyclidine(TCP) ۲۷ تتراهیدروکانابینول و تمام ایزومرهای آن Tetrahydrocannabinol and thir strochemical variants ۲۸ تی.ام.ا TMA فهرست دارویی -فهرست شماره دو ۱ آمفتامین Amfetamine ۲ آمینپتین Amineptine ۳ ۲-سیب ۲CB ۴ دگزامفتامین Dexamfetamine ۵ درونابیتول(دلتا- ۹- تتراهیدروکانابینول و ایزومرهای آن) Dronabinol(DeIta-۹-tetrahydrocannabinol and its stereochemical variants) ۶ فنتیلین Fenetylline ۷ لوامفتامین Levamfetmine ۸ لوومتامفتامین Levomethamphetmine ۹ مکوکالون Mecloqualone ۱۰ متامفتامین Metamfetamine ۱۱ متامفتامین راسمیت Metamfetamine Racemate ۱۲ متاکالون Methaqualone ۱۳ متیل فنیدیت Methylphendiate ۱۴ فن سیکلدین (پی.سی.پی) Phencyclidine(PCP) ۱۵ فن مترازین Phenmetrazine ۱۶ سکوباربیتال Secobarbital ۱۷ زیپپرول Zipeprol فهرست دارویی -فهرست شماره سه ۱ آموباربیتال Amobarbital ۲ یوپرنورفین Buprenorphine ۳ بوتالبیتال Butalbital ۴ کاتین(نورپزودوافدرین) Cathine(norpseudoephedrine) ۵ سیکلوباربیتال Cyclobarbital ۶ فلونیرازپام Flunitrazepam ۷ گلوتتیماید Glutethimide ۸ پنتازوسین Pentazocine ۹ پنتوباربیتال Pentobarbital فهرست دارویی -فهرست شماره چهار ۱ آلوباربیتال Allobarbital ۲ آلپرازولام Alprazolam ۳ آمفپرامون(دی اتیل پروپیون) Amfepramone(diethylpropion) ۴ آمینورکس Aminorex ۵ باربیتال Barbital ۶ بنزفتامین Benzfetamine ۷ برومازپام Bromazpam ۸ بوتوباربیتال Butobarbital ۹ بروتیزولام Brotizolam ۱۰ کامازپام Camazepam ۱۱ کلردیازپوکساید Chordiazepoxide ۱۲ کلوبازام Clobazam ۱۳ کلونازپام Clonazepam ۱۴ کلونازپات Clorazepate ۱۵ کلوتیازپام Clotiazepam ۱۶ کلوگزازولام Cloxazolam ۱۷ دلورازپام Delorazepam ۱۸ دیازپام Diazepam ۱۹ استازولام Estazolam ۲۰ اتکلوروینول Ethchlorvynol ۲۱ اتینمیت Ethinamate ۲۲ اتیل لوفلازپات Ethl loflazepate ۲۳ اتیل آمفتامین (ان- اتیل آمفتامین) Etilamfetmine Nethylamphetmine ۲۴ فنکامفامین Fencamfamin ۲۵ فنپروپورکس Fenproporex ۲۶ فلودیازپام Flurazepam ۲۷ فلورازپام Flurazepam ۲۸ جی.اچ.بی GHB ۲۹ هالازپام Halazepam ۳۰ هالوگزازولام Haloxazolam ۳۱ کتازولام Ketazolam ۳۲ لفتامین (اس.پی.ا) Lefetamine(SPA) ۳۳ لوپرازولام Loprazolam ۳۴ لورازپام Lorazepam ۳۵ لورمتازپام Lormetazepam ۳۶ مازیندول Mazindol ۳۷ مدازپام Medazepam ۳۸ مفنورکس Mefenorex ۳۹ مپروبامات Meprobamate ۴۰ مزرکارب Mesocarb ۴۱ متیل فنوباربیتال Methyl Phenobarbital ۴۲ متی پریلون Methyprylon ۴۳ میدازولام Midazolam ۴۴ نیمتازپام Nimetazepam ۴۵ نیترازپام Nitrazepam ۴۶ نوردازپام Nordazepam ۴۷ اگزازپام Oxazepam ۴۸ اگزازلام Oxazolam ۴۹ پمولین Pemoline ۵۰ فندیمترازین Phendimetrazine ۵۱ فنوباربیتال Phenobarbital ۵۲ فن ترمین Phentermine ۵۳ پینازپام Pinazepam ۵۴ پیپرادرول Pipradrol ۵۵ پرازپام Prazepam ۵۶ پیرووالرون Pyrovalerone ۵۷ سکبوتاباربیتال Secbutabarbital ۵۸ تمازپام Temazepam ۵۹ تترازپام Tetrazepam ۶۰ تریازولام Triazolam ۶۱ وینیل بیتال Vinylbital ۶۲ زولیپدوم Zolpidem دریافت فایل پی‌دی‌اف