ماده ۹۰۵ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

از ترکه میت هر صاحب فرض حصه خود را می‌برد و بقیه به صاحبان قرابت می‌رسد و اگر صاحب قرابتی در آن طبقه مساوی با صاحب‌ فرض در درجه نباشد باقی به صاحب فرض رد می‌شود مگر در مورد زوج و زوجه که به آنها رد نمی‌شود لیکن اگر برای متوفی وارثی به غیر از زوج‌ نباشد زاید از فریضه به او رد می‌شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ تقسیم اموالی است که بعد از فوت یک نفر باقی می‌ماند (ترکه). بر اساس آن، افرادی که سهمشان از قبل مشخص است (که در متن «صاحب فرض» نامیده شده‌اند) ابتدا سهم خودشان را برمی‌دارند و باقی‌ماندهٔ ترکه به خویشاوندان خونی (که در متن «صاحب قرابت» نامیده شده‌اند) می‌رسد.

اگر در همان طبقه، خویشاوندی هم‌درجه با صاحب فرض وجود نداشته باشد، باقی‌ماندهٔ ترکه به خود صاحب فرض «رد» می‌شود؛ یعنی سهمش بیشتر می‌شود. اما این بازگشت باقی‌مانده برای شوهر و زن (زوج و زوجه) استثنا شده و به آنها رد نمی‌شود.

با این حال، اگر متوفی هیچ وارثی جز شوهر (زوج) نداشته باشد، آن مقدار که از سهم فریضه بیشتر است به همان شوهر داده می‌شود.

مصادیق واقعی

فرض کنید «علی» فوت کرده و وارثانش همسرش (زوجه) و مادرش هستند. مادر کسی است که سهمش مشخص است. اگر بعد از کنار گذاشتن سهم همسر و سهم مادر، مقداری از ترکه باقی بماند و خویشاوند هم‌درجهٔ دیگری نباشد، آن باقی‌مانده به مادر رد می‌شود، ولی به همسرش رد نمی‌شود.
فرض کنید «مریم» فوت کرده و تنها وارثش شوهرش باشد و وارث دیگری نداشته باشد. در این حالت، آن مقدار از ترکه که از سهم مشخص شوهر بیشتر است، به خود شوهر داده می‌شود.

سؤالات پرتکرار

«صاحب فرض» یعنی چه؟

این متن تعریفی از آن ارائه نمی‌کند و فقط می‌گوید کسی که سهم مشخصی از ترکه دارد، ابتدا حصهٔ خودش را برمی‌دارد.

چرا باقی‌ماندهٔ ترکه به شوهر یا زن داده نمی‌شود؟

چون در این متن صریحاً استثنا شده و آمده که باقی‌مانده به زوج و زوجه رد نمی‌شود.

اگر متوفی هیچ وارثی جز شوهر نداشته باشد، چه اتفاقی می‌افتد؟

مطابق همین متن، در این حالت آن مقدار که از فریضه (سهم مشخص) بیشتر است به همان شوهر رد می‌شود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۹۰۵ قانون مدنی — لویادسک