ماده ۷۸۱ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اگر مال مرهون به قیمتی بیش از طلب مرتهن فروخته شود مازاد مال مالک آن است و اگر برعکس حاصل فروش کمتر باشد مرتهن باید‌ برای نقیصه به راهن رجوع کند.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ رهن و زمانی است که مال رهنی (مالی که بابت طلب به گرو گذاشته شده) فروخته می‌شود. طبق این متن، دو حالت پیش می‌آید: اگر مال رهنی به قیمتی بیشتر از مقدار طلب طلبکار (مرتهن) فروخته شود، آن مقدار اضافه به مالک آن تعلق دارد. اما اگر حاصل فروش کمتر از طلب باشد، طلبکار برای کمبود (نقیصه) باید به راهن — یعنی کسی که مال را به رهن داده — مراجعه کند.

نکته: در متن این ماده گفته شده مازاد «مال مالک آن است» و مشخّص نشده این مالک دقیقاً چه کسی است؛ فقط همین اندازه هست که مازاد از آنِ مالک آن است.

مصادیق واقعی

علی برای بدهی خود به مریم، خانه‌اش را به رهن مریم داده است. طلب مریم ۵۰۰ واحد است، اما خانه به قیمت ۷۰۰ واحد فروخته می‌شود. بر اساس این ماده، ۲۰۰ واحد اضافه از آنِ مالک آن است.
علی خانه‌اش را بابت طلب ۵۰۰ واحدی مریم در رهن گذاشته است، اما خانه فقط به ۴۰۰ واحد فروخته می‌شود. در این حالت مریم برای ۱۰۰ واحد کمبود باید به راهن، یعنی علی، مراجعه کند.

سؤالات پرتکرار

اگر مال رهنی بیشتر از طلب طلبکار فروخته شود، پول اضافه به چه کسی می‌رسد؟

طبق همین متن، مازاد از آنِ مالک آن است.

اگر مال رهنی کمتر از طلب طلبکار فروخته شود، طلبکار برای بقیهٔ طلبش چه کار می‌تواند بکند؟

این ماده می‌گوید مرتهن باید برای نقیصه به راهن رجوع کند.

منظور از «راهن» و «مرتهن» در این ماده چیست؟

در متن این ماده، «مرتهن» طلبکاری است که مال به رهن او داده شده و «راهن» کسی است که مال را به رهن داده و در حالت کمبود، مرتهن برای نقیصه به او مراجعه می‌کند.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۷۸۱ قانون مدنی — لویادسک