ماده ۷۶۱ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

صلحی که در مورد تنازع یا مبنی بر تسامح باشد قاطع بین طرفین است و هیچ یک نمی‌تواند آن را فسخ کند اگرچه به ادعای غبن باشد‌ مگر در صورت تخلف شرط یا اشتراط خیار.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ صلح‌نامه‌ای است که با آن اختلافی تمام می‌شود یا با گذشت و آسان‌گیری (تسامح) انجام می‌شود. در این دو حالت، صلح میان طرفین «قاطع» است؛ یعنی اختلاف را قطعی تمام می‌کند و هیچ‌کدام از دو طرف نمی‌تواند آن را به هم بزند و فسخ کند.

نکتهٔ مهم این است که حتی اگر یکی از طرف‌ها بگوید در این صلح ضرر و زیان دیده (اصطلاحاً «غبن» یعنی زیان فاحش در معامله)، باز هم حق فسخ ندارد. تنها استثنا دو چیز است: اول اینکه در صلح شرطی گذاشته شده باشد و آن شرط نقض شود؛ دوم اینکه خودِ حق فسخ (خیار) در آن شرط شده باشد.

به بیان ساده: اگر در صلح‌نامه شرطی نباشد و حقی برای فسخ پیش‌بینی نشده باشد، این صلح را نمی‌توان به هم زد؛ اما اگر شرطی گذاشته شده باشد و زیر آن زده شود، یا حق فسخ توافق شده باشد، این استثناها جاری می‌شود.

مصادیق واقعی

علی و مریم بر سر مالکیت یک قطعه زمین اختلاف دارند و برای تمام کردن این اختلاف با هم صلح می‌کنند که زمین از آنِ مریم باشد. بعد از مدتی علی پشیمان می‌شود و می‌گوید در این صلح ضرر کرده است. بر اساس این ماده، علی نمی‌تواند صلح را فسخ کند.
در همان صلح میان علی و مریم توافق می‌شود که اگر مریم مبلغی را تا زمان مشخصی نپردازد، علی حق فسخ صلح را داشته باشد. اگر مریم آن مبلغ را در زمان مقرر نپردازد، طبق این ماده علی می‌تواند بر پایهٔ تخلف از شرط، صلح را فسخ کند.

سؤالات پرتکرار

اگر بعد از صلح پشیمان شوم و بگویم ضرر کرده‌ام، می‌توانم صلح را فسخ کنم؟

طبق این ماده، در صلحی که برای پایان دادن به اختلاف باشد یا بر پایهٔ گذشت و آسان‌گیری انجام شده باشد، فسخ کردن آن حتی با ادعای ضرر (غبن) ممکن نیست؛ مگر اینکه شرطی نقض شود یا حق فسخ شرط شده باشد.

در چه صورت‌هایی می‌توان صلح را فسخ کرد؟

این ماده فقط دو حالت را استثنا کرده است: تخلف از شرط، یا اشتراط خیار (یعنی توافق بر حق فسخ).

منظور از «قاطع بین طرفین» چیست؟

یعنی این صلح اختلاف میان دو طرف را قطعی تمام می‌کند و هیچ‌یک از آن‌ها نمی‌تواند آن را به هم بزند، جز در دو حالت استثنای ذکرشده در همین ماده.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۷۶۱ قانون مدنی — لویادسک