ماده ۶۴۱ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

مستعیر مسئول منقصت ناشی از استعمال مال عاریه نیست مگر اینکه در غیر مورد اذن استعمال نموده باشد و اگر عاریه مطلق بوده بر ‌خلاف متعارف استفاده کرده باشد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

بر اساس این ماده، کسی که مالی را به‌صورت عاریه از دیگری می‌گیرد (یعنی مال را رایگان برای استفاده می‌گیرد)، اگر در اثر استفادهٔ معمولی از آن مال، ارزش مال کم شود یا خراب شود، ضامن آن نیست. منقصت یعنی کم‌شدن ارزش یا خراب‌شدن مال.

اما دو حالت استثنا دارد که در آن‌ها استفاده‌کننده مسئول می‌شود: اول اینکه از مال در کاری غیر از کاری که اجازه گرفته استفاده کند. دوم اینکه وقتی صاحب مال هیچ شرط و محدودیتی برای استفاده تعیین نکرده (عاریهٔ مطلق) و استفاده‌کننده برخلاف روش متعارف و معمول مردم از مال استفاده کند.

اگر بخشی از این متن برایتان مبهم است، باید گفت که خود ماده به تعیین «مورد اذن» و «استفادهٔ متعارف» واگذار کرده و معیار دقیق آن را مشخص نکرده است.

مصادیق واقعی

علی دوچرخهٔ خود را برای رفتن به بازار به مریم عاریه می‌دهد. مریم با آن در مسیر سنگلاخ و کوهستانی می‌رود و دوچرخه آسیب می‌بیند. چون برخلاف اجازه یا برخلاف روش معمول استفاده کرده، مسئول خرابی دوچرخه است.
علی کتاب خود را به مریم می‌دهد تا مطالعه کند. مریم آن را به‌طور معمول می‌خواند و لبهٔ چند صفحه کمی تا می‌خورد. در این حالت مسئول این کم‌شدن معمولی ارزش کتاب نیست.

سؤالات پرتکرار

اگر مالی که عاریه گرفته‌ام در اثر استفادهٔ معمولی کمی فرسوده شود، من ضامنم؟

طبق این ماده، مسئول منقصت ناشی از استعمال مال عاریه نیستید، مگر در دو حالت استثنا شده در همین ماده.

اگر صاحب مال نگفته باشد چگونه استفاده کنم و من برخلاف روش معمول مردم استفاده کنم، چه می‌شود؟

این ماده می‌گوید در این حالت، شما مسئول منقصت (کم‌شدن یا خرابی) ناشی از آن استفاده هستید.

اگر مالی که عاریه گرفته‌ام در کاری غیر از کاری که اجازه داشتم استفاده کنم، ضامنم؟

بله، این ماده می‌گوید در این صورت مسئول منقصت ناشی از آن استعمال هستید.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۶۴۱ قانون مدنی — لویادسک