ماده ۶۳۹ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هر گاه مال عاریه دارای عیوبی باشد که برای مستعیر تولید خسارتی کند معیر مسئول خسارت وارده نخواهد بود مگر اینکه عرفاً‌ مسبب محسوب شود. ‌همین حکم در مورد مودع و موجر و امثال آن‌ها نیز جاری میشود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ خسارتی است که ممکن است از عیب و نقص مالِ عاریه به فردی که مال را قرض گرفته (مستعیر) وارد شود. طبق این متن، به‌طور کلی صاحب مال (معیر) مسئول جبران آن خسارت نیست؛ یعنی اصل بر این است که او ضامن خسارت نیست.

اما یک استثنا وجود دارد: اگر عرفاً او را «مسبب» (یعنی علت و عامل آن خسارت) بدانند، در آن صورت مسئول خواهد بود. متن توضیح نمی‌دهد که در چه شرایطی عرف کسی را مسبب می‌داند و این بخش مبهم است.

در پایان ماده آمده که همین حکم دربارهٔ «مودع» (کسی که مالی را به امانت می‌سپارد) و «موجر» (صاحب مالی که اجاره داده می‌شود) و موارد مشابه هم جاری است. یعنی این قاعده فقط به عاریه محدود نمی‌شود و به این موارد هم تعمیم داده شده است.

مصادیق واقعی

علی دوچرخه‌اش را به‌صورت عاریه به مریم می‌دهد. ترمز دوچرخه خراب است و مریم هنگام استفاده زمین می‌خورد و آسیب می‌بیند. بر اساس این متن، علی به‌طور کلی مسئول خسارت مریم نیست، مگر اینکه عرفاً او را عامل و مسبب آن خسارت بدانند.
مریم خانه‌ای را اجاره می‌کند که آبگرمکن آن معیوب است و در اثر آن خسارتی به او وارد می‌شود. این ماده می‌گوید همین حکم دربارهٔ موجر هم جاری است؛ یعنی موجر به‌طور کلی مسئول نیست، مگر اینکه عرفاً مسبب شمرده شود.

سؤالات پرتکرار

اگر مالی که عاریه گرفته‌ام عیبی داشته باشد و به من خسارت بزند، صاحب مال باید خسارتم را بدهد؟

طبق این متن، به‌طور کلی صاحب مال (معیر) مسئول خسارت وارده نیست؛ فقط اگر عرفاً او را مسبب آن خسارت بدانند، مسئول خواهد بود.

این حکم فقط مربوط به عاریه است یا جاهای دیگر هم هست؟

متن می‌گوید همین حکم دربارهٔ مودع (سپارندهٔ مال به امانت) و موجر (اجاره‌دهنده) و امثال آن‌ها نیز جاری می‌شود.

منظور از اینکه عرفاً مسبب محسوب شود چیست؟

این ماده خودش توضیح نمی‌دهد که دقیقاً در چه شرایطی عرف شخص را مسبب می‌داند؛ متن در این بخش مبهم است و معیار روشنی برای آن ارائه نکرده.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۶۳۹ قانون مدنی — لویادسک