ماده ۶۳۷ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هر چیزی که بتوان با بقای اصلش از آن منتفع شد می‌تواند موضوع عقد عاریه گردد. منفعتی که مقصود از عاریه است منفعتی است که‌ مشروع و عقلائی باشد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید چه چیزهایی می‌توانند موضوع عاریه باشند. عاریه یعنی کسی مال خودش را به دیگری بدهد تا از آن استفاده کند، بدون اینکه در ازای آن پولی گرفته شود — در عاریه، خودِ مال باقی می‌ماند و فقط استفاده از آن به دیگری سپرده می‌شود.

شرط اول این است که مال طوری باشد که بتوان از آن استفاده کرد و در همان حال، خودِ مال از بین نرود یا مصرف نشود. پس چیزی که با استفاده کردن تمام می‌شود (مثل خوراکی) موضوع عاریه نیست، ولی چیزی مثل خانه، کتاب یا دوچرخه که بعد از استفاده هم باقی می‌ماند، می‌تواند موضوع عاریه باشد.

شرط دوم این است که استفاده‌ای که از مال در نظر گرفته می‌شود، هم شرعی و قانونی باشد و هم کاری باشد که عقلا آن را استفاده‌ای معمول و پذیرفته بدانند. اگر استفادهٔ مورد نظر نامشروع یا غیرمعمول باشد، عاریه با آن هدف درست نیست. متن این ماده دربارهٔ اینکه عاریه چقدر طول می‌کشد، چه شرایطی برای دادن یا گرفتن آن لازم است، یا مسئولیت طرف‌ها چیست، چیزی نمی‌گوید.

مصادیق واقعی

علی دوچرخه‌اش را برای یک هفته به مریم می‌دهد تا به مدرسه برود و خودش پولی بابت این کار نمی‌گیرد. چون دوچرخه با استفاده از بین نمی‌رود، می‌تواند موضوع عاریه باشد.
مریم کتابی از علی می‌گیرد تا آن را بخواند و بعد برگرداند؛ این هم مصداق عاریه است، زیرا کتاب باقی می‌ماند و استفاده‌ای معمول از آن برده می‌شود.

سؤالات پرتکرار

آیا می‌توان یک بستهٔ خوراکی را به کسی عاریه داد تا بخورد؟

بر اساس این ماده، عاریه به چیزی مربوط است که با استفاده کردن از آن، خودِ مال باقی بماند؛ بنابراین چیزی که با خوردن مصرف و از بین می‌رود، با این شرط متن نمی‌سازد.

اگر بخواهم مالم را بدهم که از آن استفادهٔ غیرقانونی شود، آیا این عاریه درست است؟

نه؛ این ماده می‌گوید استفاده‌ای که هدف عاریه است باید مشروع باشد، یعنی استفادهٔ غیرقانونی موضوع عاریه قرار نمی‌گیرد.

استفاده‌ای که از مال می‌شود باید چه ویژگی دیگری داشته باشد؟

این ماده می‌گوید علاوه بر مشروع بودن، استفاده باید عقلائی هم باشد؛ یعنی کاری باشد که عقلا آن را استفاده‌ای معمول و پذیرفته بدانند.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۶۳۷ قانون مدنی — لویادسک