ماده ۶۳۱ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هر گاه کسی مال غیر را به عنوانی غیر از مستودع متصرف باشد و مقررات این قانون او را نسبت به آن مال امین قرار داده باشد مثل ‌مستودع است بنابراین مستاجر نسبت به عین مستاجره قیم یا ولی نسبت به مال صغیر یا مولی‌علیه و امثال آن‌ها ضامن نمی‌باشد مگر در صورت تفریط ‌یا تعدی و در صورت استحقاق مالک به استرداد از تاریخ مطالبه او و امتناع متصرف با امکان رد متصرف مسئول تلف و هر نقص یا عیبی خواهد بود اگر‌چه مستند به فعل او نباشد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید اگر کسی مال دیگری را در اختیار داشته باشد، اما نه به عنوان امانت‌دار (مستودع) بلکه با عنوان دیگری، و قانون او را نسبت به آن مال امین شناخته باشد، حکمش مانند مستودع است. یعنی صرف در اختیار داشتن مال باعث مسئولیت او نمی‌شود. متن مستاجر نسبت به عین اجاره‌ای و قیم یا ولی نسبت به مال صغیر یا مولی‌علیه را مثال می‌زند و می‌گوید این‌ها ضامن نیستند.

اما در دو حالت مسئولیت ایجاد می‌شود: اول اینکه تفریط یا تعدی کند. دوم اینکه مالک حق پس گرفتن مال را داشته باشد و از تاریخ مطالبه، متصرف با اینکه می‌تواند مال را برگرداند، از این کار خودداری کند. در این حالت متصرف مسئول تلف و هر نقص یا عیب مال است، حتی اگر آن تلف یا عیب کار خود او نباشد.

مصادیق واقعی

علی خانه‌ای را از مریم اجاره کرده است. اگر علی در نگهداری خانه کوتاهی یا از حدود اجاره تجاوز نکند، به خاطر خرابی یا از بین رفتن خانه ضامن نیست. اما اگر مریم مال را مطالبه کند و علی با اینکه می‌تواند آن را پس بدهد، خودداری کند، از تاریخ مطالبه در برابر تلف یا عیب خانه مسئول است، حتی اگر خرابی کار او نباشد.
مریم قیم صغیری است. اگر در نگهداری مال صغیر کوتاهی یا تعدی نکند، ضامن نیست. اما اگر تفریط یا تعدی کند، بر اساس همین متن ضامن است.

سؤالات پرتکرار

این ماده چه کسانی را مثل مستودع می‌داند؟

کسانی که مال غیر را با عنوانی غیر از مستودع در اختیار دارند و قانون نسبت به آن مال امین قرار داده است. متن مستاجر و قیم یا ولی نسبت به مال صغیر یا مولی‌علیه را مثال می‌زند.

مستاجر چه زمانی مسئول خرابی مال اجاره‌ای است؟

اگر تفریط یا تعدی کند؛ یا اگر مالک حق استرداد داشته باشد و از تاریخ مطالبه، مستاجر با وجود امکان رد، از پس دادن خودداری کند. در این صورت مسئول تلف و هر نقص یا عیب است، حتی اگر کار او نباشد.

تفریط و تعدی در این متن چه معنایی دارند؟

خود متن معنای این دو واژه را توضیح نداده؛ فقط آن دو را حالت‌هایی قرار داده که باعث ضمان و مسئولیت می‌شوند.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۶۳۱ قانون مدنی — لویادسک