ماده ۶۱۳ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هر گاه مالک برای حفاظت مال ودیعه ترتیبی مقرر نموده باشد و امین از برای حفظ مال تغییر آن ترتیب را لازم بداند میتواند تغییر دهد ‌مگر اینکه مالک صریحاً نهی از تغییر کرده باشد که در این صورت ضامن است.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ «ودیعه» است؛ یعنی وقتی کسی مالی را به دیگری می‌سپارد تا از آن نگهداری کند (امین). اگر مالک هنگام سپردن، روش خاصی برای نگهداری مال تعیین کرده باشد، امین در اصل باید همان روش را رعایت کند.

اما اگر امین ببیند برای حفظ و سالم ماندن مال لازم است آن روش را تغییر دهد، می‌تواند تغییر دهد. تنها استثنا این است که مالک صریحاً گفته باشد «روش را عوض نکن»؛ در این حالت اگر امین با وجود نهیِ صریح، روش را تغییر دهد، ضامن است (یعنی در صورت آسیب دیدن یا از بین رفتن مال، مسئول جبران آن است).

نکته: واژهٔ «ضامن» به معنای مسئول شناخته شدن برای جبران خسارت است. متن این ماده به هیچ مادهٔ دیگری ارجاع نداده و تبصره‌ای هم ندارد.

مصادیق واقعی

علی ساعتش را به مریم می‌سپارد و می‌گوید «آن را در کشوی میز بگذار». مریم می‌بیند آب از سقف چکه می‌کند و کشو خیس می‌شود، پس ساعت را برای حفظ آن به کمد منتقل می‌کند؛ طبق این ماده این تغییر جایز است.
علی به مریم می‌سپارد و صریحاً می‌گوید «این جعبه را از این اتاق بیرون نبر». مریم با اینکه فکر می‌کند جابه‌جایی بهتر است، آن را بیرون می‌برد و جعبه آسیب می‌بیند؛ در این حالت تغییر برخلاف نهی صریح مالک بوده و مریم ضامن است.

سؤالات پرتکرار

اگر مالک روش خاصی برای نگهداری مال تعیین نکرده باشد، تکلیف چیست؟

این ماده فقط حالتی را می‌گوید که مالک ترتیبی برای حفاظت مال مقرر کرده است؛ دربارهٔ فرضی که مالک هیچ ترتیبی تعیین نکرده، در همین متن چیزی گفته نشده است.

امین چه زمانی می‌تواند روش تعیین‌شدهٔ مالک را عوض کند؟

وقتی برای حفظ مال، تغییر آن روش را لازم بداند؛ مشروط بر اینکه مالک صریحاً از تغییر نهی نکرده باشد.

اگر مالک صریحاً گفته باشد روش عوض نشود و امین عوض کند، چه می‌شود؟

در این صورت امین ضامن است؛ یعنی مسئول جبران خسارت شناخته می‌شود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۶۱۳ قانون مدنی — لویادسک