ماده ۵۳۹ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هر گاه مزارعه بعد از ظهور ثمره فسخ شود هر یک از مزارع و عامل به نسبتی که بین آنها مقرر بوده شریک در ثمره هستند لیکن از تاریخ ‌فسخ تا برداشت حاصل هر یک به اخذ اجرت‌المثل زمین و عمل و سایر مصالح‌الاملاک خود که به حصه مقرر به طرف دیگر تعلق میگیرد مستحق‌ خواهد بود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ حالتی است که قرارداد مزارعه — یعنی قراردادی که در آن مالک زمین آن را برای کشت به کشاورز می‌دهد و محصول به نسبت توافق‌شده بین آن‌ها تقسیم می‌شود — پس از «ظهور ثمره»، یعنی پس از آنکه محصول روییده و نمایان شده، فسخ شود. در این حالت، مالک زمین و کشاورز (عامل) در محصول، به همان نسبتی که بین خودشان توافق کرده بودند، شریک می‌مانند.

اما از تاریخ فسخ تا زمان برداشت محصول، هر یک از این دو نفر مستحق گرفتن «اجرت‌المثل» است؛ یعنی مبلغی معادل ارزش منصفانهٔ زمین، کار و سایر وسایل و اموال خود که بر اساس حصهٔ مقرر به طرف دیگر تعلق می‌گیرد. به بیان ساده‌تر، بعد از فسخ تا برداشت، هریک در برابر آنچه از زمین یا کارش در سهم طرف مقابل قرار می‌گیرد، حق دریافت هزینهٔ منصفانه دارد.

مصادیق واقعی

علی زمین کشاورزی خود را به مریم می‌دهد که با هم محصول را به نسبت توافق‌شده تقسیم کنند. بعد از اینکه محصول نمایان می‌شود، قرارداد فسخ می‌شود. طبق این ماده، علی و مریم همان محصول را به نسبت توافق‌شده بین خودشان شریک هستند، و از روز فسخ تا برداشت، هرکدام برای زمین، کار و اموال خود در سهم طرف دیگر مستحق اجرت‌المثل است.
فرض کنید در مثال بالا، از تاریخ فسخ تا برداشت، مریم کار کشاورزی را ادامه می‌دهد و علی زمین را در اختیار می‌گذارد؛ در این مدت هر یک برای آنچه به سهم طرف مقابل می‌رسد، حق دریافت اجرت‌المثل دارد.

سؤالات پرتکرار

اگر بعد از روییدن محصول، قرارداد مزارعه فسخ شود، محصول بین مالک زمین و کشاورز چطور تقسیم می‌شود؟

طبق این ماده، مالک زمین و کشاورز (عامل) در محصول به همان نسبتی که بین خودشان مقرر بوده شریک هستند.

بعد از فسخ قرارداد تا زمان برداشت محصول، هر طرف چه حقی دارد؟

طبق این ماده، از تاریخ فسخ تا برداشت حاصل، هر یک از مالک زمین و کشاورز مستحق دریافت اجرت‌المثل زمین، عمل و سایر اموال و وسایل خود است که به حصهٔ مقرر به طرف دیگر تعلق می‌گیرد.

«اجرت‌المثل» در این ماده به چه معناست؟

متن ماده فقط می‌گوید هر طرف مستحق اخذ اجرت‌المثل زمین و عمل و سایر مصالح‌الاملاک خود است؛ این متن تعریف جداگانه‌ای از اجرت‌المثل ارائه نکرده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۵۳۹ قانون مدنی — لویادسک