ماده ۵۴۰ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هر گاه مدت مزارعه منقضی شود و اتفاقاً زرع نرسیده باشد مزارع حق دارد که زراعت را ازاله کند یا آن را به اخذ اجر‌المثل ابقاء نماید.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ حالتی است که مدت قرارداد مزارعه (کشاورزی با تقسیم محصول بین مالک زمین و کشاورز) به پایان رسیده، اما محصول هنوز نرسیده و آمادهٔ برداشت نشده است.

در چنین وضعی، متن قانون به کشاورز (مزارع) دو حق می‌دهد: اول اینکه زراعت را از بین ببرد و بردارد (ازاله کند)، یا دوم اینکه آن را در زمین باقی بگذارد و در عوض «اجرت‌المثل» بپردازد؛ یعنی مالی که به‌عنوان اجاره‌بهای متعارف و منصفانه در نظر گرفته می‌شود.

توجه کنید که این متن هیچ توضیحی دربارهٔ مقدار اجرت‌المثل، نحوهٔ تعیین آن یا شرایط دیگر نمی‌دهد و در این موارد ساکت است.

مصادیق واقعی

علی زمینی را برای یک سال به مزارعه گرفته و گندم کاشته است. پیش از رسیدن گندم، مدت یک‌ساله تمام می‌شود. علی می‌تواند گندم را از بین ببرد یا آن را در زمین نگه دارد و اجرت‌المثل آن را بپردازد.
مریم به‌صورت مزارعه در زمینی کشاورزی کرده و مدت قرارداد پیش از رسیدن محصول سر رسیده است. او تصمیم می‌گیرد محصول را باقی بگذارد و بابت آن اجرت‌المثل بدهد.

سؤالات پرتکرار

اگر مدت مزارعه تمام شود ولی محصول هنوز نرسیده باشد، من به‌عنوان کشاورز چه اختیاری دارم؟

بر اساس این متن، دو حق دارید: می‌توانید زراعت را ازاله کنید (از بین ببرید و بردارید) یا آن را در زمین نگه دارید و اجرت‌المثل بپردازید.

اجرت‌المثل چقدر است و چه کسی آن را تعیین می‌کند؟

متن این ماده فقط به پرداخت اجرت‌المثل اشاره کرده و دربارهٔ مقدار آن یا نحوهٔ تعیین آن چیزی نگفته است.

این اختیار فقط برای کشاورز است یا مالک زمین هم چنین حقی دارد؟

در متن این ماده، این حق صریحاً برای مزارع (کشاورز) ذکر شده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۵۴۰ قانون مدنی — لویادسک