ماده ۵۲۱ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در عقد مزارعه ممکن است هر یک از بذر و عوامل مال مزارع باشد یا عامل در این صورت نیز حصه مشاع هر یک از طرفین بر طبق‌ قرارداد یا عرف بلد خواهد بود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ عقد «مزارعه» است؛ یعنی قراردادی که در آن زمین برای زراعت در اختیار کسی قرار می‌گیرد و محصول بین دو طرف تقسیم می‌شود. طبق این ماده، لازم نیست که بذر و عوامل (چیزهای لازم برای زراعت) حتماً مال صاحب زمین باشد؛ ممکن است این‌ها مال صاحب زمین باشد یا مال «عامل» (کسی که زراعت را انجام می‌دهد).

در هر حالت، سهم هر یک از دو طرف به‌صورت «حصهٔ مشاع» تعیین می‌شود؛ یعنی هر دو نفر در کل محصول شریک هستند، نه اینکه قسمتی از زمین یا محصول جداگانه مال هر کدام باشد. میزان این سهم هم بر اساس قراردادی که بسته‌اند یا بر اساس عرف و رسم محل تعیین می‌شود.

متن این ماده تبصره ندارد.

مصادیق واقعی

علی زمین کشاورزی خود را به مریم می‌دهد تا در آن گندم بکارد؛ در قرارداد می‌نویسند که بذر از مریم باشد و نصف محصول مال علی و نصف مال مریم. این ماده می‌گوید بذر می‌تواند مال مریم باشد و سهم هر کدام همان است که در قرارداد آمده.
علی و مریم در قرارداد خود سهم‌ها را مشخص نمی‌کنند. در این حالت، طبق همین ماده سهم هر یک بر اساس عرف و رسم محل تعیین می‌شود.

سؤالات پرتکرار

آیا حتماً باید بذر مال صاحب زمین باشد؟

نه؛ طبق این ماده بذر و عوامل می‌تواند مال صاحب زمین باشد یا مال عامل (کسی که زراعت را انجام می‌دهد).

سهم هر طرف چقدر است؟

سهم هر طرف یک «حصهٔ مشاع» است که بر اساس قرارداد یا عرف محل تعیین می‌شود؛ این ماده رقم مشخصی تعیین نکرده است.

معنی «حصهٔ مشاع» چیست؟

یعنی هر دو طرف در کل محصول شریک هستند و سهم هر کدام در همهٔ محصول پخش شده است، نه یک بخش جدا و معیّن.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۵۲۱ قانون مدنی — لویادسک