ماده ۵۰۰ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در بیع شرط مشتری میتواند مبیع را برای مدتی که بایع حق خیار ندارد اجاره دهد و اگر اجاره منافی با خیار بایع باشد به وسیله جعل ‌خیار یا نحو آن حق بایع را محفوظ دارد والا اجاره تا حدی که منافی با حق بایع باشد باطل خواهد بود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ «بیع شرط» است؛ یعنی فروشی که در آن فروشنده (بایع) برای خودش حق بر هم زدن معامله (خیار) نگه می‌دارد. بر اساس این ماده، خریدار (مشتری) می‌تواند مالی را که به این شکل خریده، برای مدتی که فروشنده حق خیار ندارد اجاره بدهد.

اگر اجاره دادن با حق خیار فروشنده در تنافی باشد، مشتری باید حق فروشنده را با «جعل خیار» یا راهی شبیه آن حفظ کند. اگر این کار را نکند، اجاره تا همان اندازه‌ای که با حق فروشنده در تضاد است، باطل می‌شود.

«جعل خیار» یعنی قرار دادن شرط یا ترتیبی که حق بر هم زدن معامله برای فروشنده از بین نرود. متن ماده دربارهٔ جزئیات بیشتر، مبلغ یا مدت مشخصی چیزی نگفته است و روشن نمی‌کند آن شرط دقیقاً چگونه باید تنظیم شود.

مصادیق واقعی

علی خانه‌ای را با بیع شرط به مریم می‌فروشد و برای خودش حق بر هم زدن معامله می‌گذارد. مریم می‌خواهد خانه را در بازه‌ای که علی حق خیار ندارد اجاره بدهد؛ این کار طبق این ماده امکان‌پذیر است.
اگر اجاره دادن خانه با حق خیار علی در تضاد باشد، مریم باید حق علی را با جعل خیار یا راهی شبیه آن حفظ کند؛ در غیر این صورت اجاره تا حدی که با حق علی در تضاد است باطل می‌شود.

سؤالات پرتکرار

در بیع شرط، خریدار می‌تواند مال خریداری‌شده را اجاره بدهد؟

بله، می‌تواند آن را برای مدتی که فروشنده حق خیار ندارد اجاره بدهد.

اگر اجاره با حق خیار فروشنده در تضاد باشد چه اتفاقی می‌افتد؟

خریدار باید با جعل خیار یا نحو آن حق فروشنده را حفظ کند؛ در غیر این صورت اجاره تا حدی که با حق فروشنده در تضاد باشد باطل خواهد بود.

منظور از «جعل خیار» در این ماده چیست؟

همین متن فقط اصطلاح «جعل خیار یا نحو آن» را به کار برده و توضیح بیشتری دربارهٔ جزئیات آن نداده است؛ به نظر می‌رسد منظور ترتیبی است که حق خیار فروشنده حفظ شود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۵۰۰ قانون مدنی — لویادسک