ماده ۳۹۱ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در صورت مستحق‌ للغیر برآمدن کل یا بعض از مبیع، بایع باید ثمن مبیع را مسترد دارد و در صورت جهل مشتری به وجود فساد، بایع باید‌ از عهده غرامات وارده بر مشتری نیز برآید.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ حالتی است که بعد از فروش، معلوم شود تمام یا بخشی از چیزی که فروخته شده، در واقع مال شخص دیگری بوده است (به این حالت «مستحق‌للغیر برآمدن» می‌گویند). در این صورت، فروشنده باید پولی که به‌عنوان بهای مال (ثمن) گرفته را به خریدار برگرداند.

اگر خریدار هنگام خرید نمی‌دانسته که این مشکل وجود دارد (یعنی از وجود این نقص بی‌خبر بوده)، فروشنده علاوه بر برگرداندن پول، باید خسارت‌هایی را هم که به خریدار وارد شده جبران کند. اما اگر خریدار از قبل می‌دانسته، متن فقط از برگرداندن ثمن صحبت می‌کند و دربارهٔ جبران خسارت در آن حالت چیزی نگفته است.

مصادیق واقعی

علی خانه‌ای را از حسن می‌خرد و پول آن را می‌پردازد. بعداً مشخص می‌شود تمام آن خانه مال شخص دیگری است و علی از این موضوع خبر نداشته. طبق این متن، حسن باید پول را به علی برگرداند و خسارت‌های وارد شده به علی را هم جبران کند.
مریم یک ماشین از فروشنده‌ای می‌خرد، اما بعد معلوم می‌شود بخشی از آن ماشین متعلق به فرد دیگری است. طبق این متن، فروشنده باید ثمن را برگرداند و اگر مریم از این مشکل بی‌خبر بوده، از عهدهٔ خسارت‌های وارد بر او هم برآید.

سؤالات پرتکرار

اگر بعد از خرید بفهمم مالی که خریده‌ام مال شخص دیگری است، چه اتفاقی می‌افتد؟

طبق این متن، فروشنده باید پولی که گرفته (ثمن) را به شما برگرداند.

اگر هنگام خرید نمی‌دانستم که مال مشکل دارد، خسارت من چه می‌شود؟

طبق این متن، در صورتی که مشتری از وجود این نقص بی‌خبر بوده، فروشنده باید خسارت‌های وارد شده به مشتری را هم جبران کند.

اگر فقط بخشی از آن مال مال شخص دیگری باشد، باز هم این حکم جاری است؟

بله، متن هم «کل» و هم «بعض» مبیع را گفته است؛ یعنی اگر بخشی از مال هم مستحق‌للغیر برآید، این حکم بر اساس متن اعمال می‌شود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۳۹۱ قانون مدنی — لویادسک