ماده ۳۶۲ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

آثار بیعی که صحیحاً واقع شده باشد از قرار ذیل است: ۱) به مجرد وقوع بیع مشتری مالک مبیع و بایع مالک ثمن می‌شود. ۲) عقد بیع بایع را ضامن درک مبیع و مشتری را ضامن درک ثمن قرار میدهد. ۳) ‌عقد بیع بایع را به تسلیم مبیع ملزم مینماید. ۴) ‌عقد بیع مشتری را به تادیه ثمن ملزم می‌کند.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید وقتی یک بیع (خرید و فروش) به‌درستی و صحیح انجام شده باشد، چهار اثر دارد.

اول اینکه همین که بیع واقع شد، خریدار مالک کالای خریداری‌شده (مبیع) و فروشنده مالک پول (ثمن) می‌شود؛ یعنی مالکیت نیازی به کار دیگری مثل تحویل گرفتن ندارد.

دوم اینکه در همین عقد، فروشنده «ضامن درک مبیع» و خریدار «ضامن درک ثمن» قرار می‌گیرد. سوم اینکه فروشنده مکلف است کالا را به خریدار تسلیم کند و چهارم اینکه خریدار مکلف است پول را بپردازد.

نکته: خودِ این ماده توضیح نمی‌دهد که «ضامن درک» دقیقاً چه معنایی دارد و چه شرایطی دارد؛ این متن فقط عنوان می‌کند که چنین ضمانتی برقرار می‌شود.

مصادیق واقعی

علی خانه‌اش را به مریم می‌فروشد. طبق این ماده، به مجرد وقوع بیع، مریم مالک خانه و علی مالک پول می‌شود؛ همچنین علی باید خانه را تسلیم مریم کند و مریم باید پول را بپردازد.
مریم یک خودرو از علی می‌خرد و هنوز پول را کامل نداده است. بر اساس بند ۴ این ماده، مریم مکلف است ثمن را بپردازد و بر اساس بند ۳، علی مکلف است خودرو را تسلیم کند.

سؤالات پرتکرار

اگر پول را نداده باشم، آیا هنوز مالک چیزی که خریده‌ام نیستم؟

طبق بند ۱ این ماده، به مجرد وقوع بیع خریدار مالک مبیع و فروشنده مالک ثمن می‌شود؛ پس مالکیت با نداشتن یا نپرداختن پول از بین نمی‌رود. در همان حال، بند ۴ می‌گوید خریدار مکلف به پرداخت ثمن است.

«ضامن درک مبیع» یعنی چه؟

این ماده فقط می‌گوید عقد بیع، فروشنده را ضامن درک مبیع و خریدار را ضامن درک ثمن قرار می‌دهد، ولی خودش معنای «درک» و جزئیات این ضمانت را توضیح نمی‌دهد؛ بنابراین از متن همین ماده نمی‌توان توضیح بیشتری دربارهٔ آن برداشت کرد.

تسلیم کالا وظیفهٔ کیست؟

بر اساس بند ۳ این ماده، عقد بیع فروشنده را به تسلیم مبیع ملزم می‌کند.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۳۶۲ قانون مدنی — لویادسک