ماده ۳۴۴ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اگر در عقد بیع شرطی ذکر نشده یا برای تسلیم مبیع یا تادیه قیمت موعدی معین نگشته باشد بیع قطعی و ثمن حال محسوب است مگر‌ این که بر حسب عرف و عادت محل یا عرف و عادت تجارت در معاملات تجارتی وجود شرطی یا موعدی معهود باشد اگرچه در قرارداد بیع ذکری‌ نشده باشد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ «عقد بیع» (یعنی خرید و فروش) است و می‌گوید اگر در قرارداد خرید و فروش، هیچ شرطی گفته نشده باشد، یا برای تحویل کالا (مبیع) و پرداخت پول (ثمن) زمانی تعیین نشده باشد، آن معامله «قطعی» شمرده می‌شود و پول (ثمن) «حال» است؛ یعنی باید همان موقع پرداخت شود و پرداخت آن به آینده موکول نیست.

اما یک استثنا دارد: اگر بر اساس عرف و عادت محل، یا بر اساس عرف و عادت تجارت در معاملات تجارتی، وجود یک شرط یا یک زمان مشخص برای پرداخت، امری معمول و شناخته‌شده باشد، همان عرف رعایت می‌شود؛ حتی اگر در خود قرارداد نوشته نشده باشد.

توجه: متن این ماده به تبصره‌ای اشاره نکرده است. همچنین معنای دقیق «عرف و عادت محل» یا «عرف تجارت» در هر مورد ممکن است روشن نباشد و این متن خودش تعریف دقیقی از آن ارائه نمی‌دهد.

مصادیق واقعی

علی اتومبیل خود را به مریم می‌فروشد و در قرارداد نه شرطی می‌نویسند و نه زمانی برای تحویل ماشین یا پرداخت پول تعیین می‌کنند. طبق این ماده، معامله قطعی است و مریم باید پول را همان موقع بپردازد.
فرض کنید در یک بازار، عرف تجارت این باشد که خریدار می‌تواند پول کالا را با فاصله زمانی بعد از تحویل بدهد. در معامله‌ای تجارتی که در آن قرارداد چیزی دربارهٔ زمان پرداخت نوشته نشده، طبق این ماده همان عرف تجارت ملاک است، حتی اگر در قرارداد ذکر نشده باشد.

سؤالات پرتکرار

اگر در قرارداد خرید و فروش نه شرطی نوشته شده باشد و نه زمانی برای تحویل کالا و پرداخت پول، پول چه زمانی باید داده شود؟

طبق همین متن، معامله قطعی شمرده می‌شود و پول (ثمن) حال است؛ یعنی همان موقع باید پرداخت شود، مگر اینکه عرف و عادت محل یا عرف تجارت چیز دیگری را معمول بداند.

اگر در قرارداد چیزی دربارهٔ زمان پرداخت نوشته نشده، ولی در آن محل رسم است که پرداخت با فاصله زمانی انجام شود، چه می‌شود؟

این ماده می‌گوید در این حالت همان عرف و عادت محل رعایت می‌شود، حتی اگر در قرارداد ذکری از آن نشده باشد.

این استثنای مربوط به عرف و عادت تجارت، فقط برای معاملات تجارتی است یا همهٔ معاملات؟

بر اساس همین متن، عرف و عادت تجارت در «معاملات تجارتی» لحاظ می‌شود؛ در کنار آن، عرف و عادت محل هم به‌طور کلی ذکر شده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۳۴۴ قانون مدنی — لویادسک