ماده ۳۰۳ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

کسی که مالی را من غیر حق دریافت کرده است ضامن عین و منافع آن است اعم از این که به عدم استحقاق خود عالم باشد یا جاهل.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید هر کس مالی را بدون اینکه حق آن را داشته باشد بگیرد و در دستش باشد، در برابر خودِ مال و همچنین بهره‌ها و منافعی که از آن مال به دست می‌آید مسئول است.

نکته مهم این است که دانستن یا ندانستن شخص در این مسئولیت تفاوتی ندارد؛ یعنی چه بداند که حقش نیست و چه نداند و خیال کند حق دارد، باز هم مسئول است.

منظور از «عین» خود مال است و منظور از «منافع»، استفاده‌ها و بهره‌هایی است که از آن مال حاصل می‌شود.

مصادیق واقعی

علی به‌اشتباه گوشی تلفن مریم را برمی‌دارد و چند ماه از آن استفاده می‌کند؛ بر اساس این متن علی نسبت به خود گوشی و استفاده‌هایی که از آن برده مسئول است، حتی اگر نمی‌دانسته که حقش نبوده است.
مریم بدون اینکه مستحق باشد وجهی را که به حسابش واریز شده نگه می‌دارد و از آن سود می‌گیرد؛ این متن می‌گوید او نسبت به خود آن پول و سودهای آن مسئول است.

سؤالات پرتکرار

اگر کسی نداند که مالی که گرفته حق او نیست، باز هم مسئول است؟

بله؛ در متن تصریح شده که دانستن یا ندانستن شخص تفاوتی ندارد و در هر دو حالت مسئول است.

«ضامن عین و منافع» یعنی دقیقاً چه چیزی؟

یعنی مسئول بودن نسبت به خود مال («عین») و همچنین نسبت به بهره‌ها و استفاده‌هایی که از آن مال به دست آمده است («منافع»).

این ماده شامل حالتی می‌شود که مال به‌صورت اشتباهی رد و بدل شده باشد؟

متن ماده به‌طور کلی از «دریافت مال بدون حق» صحبت می‌کند و حالات آن را نام نمی‌برد، پس فقط همین حکم کلی از متن قابل برداشت است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۳۰۳ قانون مدنی — لویادسک