ماده ۳۰۱ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

کسی که عمداً یا اشتباهاً چیزی را که مستحق نبوده است دریافت کند ملزم است آن را به مالک تسلیم کند.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید اگر کسی چیزی را بگیرد که واقعاً به آن حق نداشته است، باید همان چیز را به صاحبش برگرداند. مهم این است که متن بین دو حالت تفاوت نگذاشته است: چه آن شخص عمداً چنین چیزی را گرفته باشد و چه از روی اشتباه و بدون قصد.

تعبیر «مستحق نبوده است» یعنی آن چیز از نظر قانونی مال او نبوده و حق گرفتنش را نداشته است. چنین شخصی مکلف است آن را به «مالک» یعنی صاحب واقعی آن چیز تحویل بدهد. این ماده دربارهٔ اینکه مالک کیست یا اگر معلوم نباشد چه باید کرد، توضیحی نداده است.

مصادیق واقعی

علی از روی اشتباه مبلغی را که به حسابش واریز شده بود، مال خودش می‌داند، در حالی که آن پول متعلق به مریم بوده است. طبق این ماده، علی باید آن مبلغ را به مریم برگرداند.
مريم اشتباهاً گوشی تلفن متعلق به همکارش را از روی میز برمی‌دارد و می‌برد. چون مستحق آن نبوده، باید آن را به صاحبش بازگرداند.

سؤالات پرتکرار

اگر اشتباهی پولی به حساب من واریز شود که مال من نیست، تکلیفم چیست؟

بر اساس این ماده، چون مستحق آن نبوده‌ای، باید آن را به مالک (صاحب واقعی پول) تسلیم کنی. متن بین دریافت عمدی و اشتباهی تفاوتی نگذاشته است.

اگر کسی عمداً چیزی را که مال او نیست بگیرد، آیا باز هم باید پس بدهد؟

بله. این ماده هم حالت عمدی و هم حالت اشتباهی را پوشش می‌دهد و در هر دو صورت شخص مکلف است آن چیز را به مالک تسلیم کند.

اگر ندانم مالک آن چیز کیست، چه باید بکنم؟

این ماده فقط می‌گوید باید آن را به مالک تسلیم کنی و دربارهٔ راه تشخیص مالک یا وضعیتی که مالک مشخص نیست، چیزی نگفته است؛ بنابراین از متن این ماده پاسخ این پرسش به دست نمی‌آید.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۳۰۱ قانون مدنی — لویادسک