ماده ۲۵۹ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هر گاه معامل فضولی مالی را که موضوع معامله بوده است به تصرف متعامل داده باشد و مالک آن معامله را اجازه نکند متصرف ضامن‌ عین و منافع است.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده درباره «معامله فضولی» است؛ یعنی معامله‌ای که شخصی بدون اجازه مالک روی مال او انجام می‌دهد. اگر معامل فضولی مال مورد معامله را به تصرف طرف معامله داده باشد و مالک آن معامله را اجازه نکند، کسی که مال در تصرف اوست ضامن خود مال و منافع آن است.

«ضامن عین و منافع» یعنی متصرف فقط مسئول برگرداندن خود مال نیست، بلکه نسبت به استفاده‌ها و منافع آن مال هم مسئول است. متن ماده مقدار یا نحوه دقیق جبران را مشخص نکرده است.

مصادیق واقعی

فرض کنیم مریم مالک یک لپ‌تاپ است. علی بدون اجازه مریم آن لپ‌تاپ را به حسن می‌فروشد و به حسن تحویل می‌دهد. مریم این معامله را اجازه نمی‌کند. در این حالت حسن که لپ‌تاپ را در تصرف دارد، ضامن عین لپ‌تاپ و منافع آن است.
فرض کنیم اتومبیل علی در تصرف مهدی است. شخصی بدون اجازه علی اتومبیل را به مهدی معامله کرده و تحویل داده است. اگر علی آن معامله را اجازه نکند، مهدی به عنوان متصرف، ضامن خود اتومبیل و منافع آن است.

سؤالات پرتکرار

اگر مالک معامله فضولی را اجازه نکند، چه کسی مسئول است؟

بر اساس این ماده، اگر معامل فضولی مال را به تصرف متعامل داده باشد، متصرف ضامن عین و منافع است.

ضامن عین و منافع یعنی چه؟

یعنی متصرف نسبت به خود مال و منافع آن مسئول است؛ متن این ماده جزئیات بیشتر یا میزان جبران را بیان نکرده است.

معامله فضولی در این متن چه معنایی دارد؟

این متن درباره معامله‌ای سخن می‌گوید که یک «معامل فضولی» انجام داده و مالک می‌تواند آن معامله را اجازه کند یا نکند؛ تعریف کامل‌تر فضولی در همین ماده نیامده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←