ماده ۲۳۲ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

شروط مفصله ذیل باطل است ولی مفسد عقد نیست: ۱ - شرطی که انجام آن غیرمقدور باشد. ۲ - شرطی که در آن نفع و فایده نباشد. ۳ - شرطی که نامشروع باشد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید سه نوع شرط که در ضمن یک قرارداد (عقد) گذاشته می‌شود، باطل است؛ یعنی آن شرط اعتبار ندارد. این سه مورد عبارت‌اند از: ۱) شرطی که انجام دادنش ممکن نیست (غیرمقدور). ۲) شرطی که هیچ نفع و فایده‌ای در آن نیست. ۳) شرطی که نامشروع است.

نکتهٔ مهم این ماده این است که باطل بودن شرط، باعث باطل شدن خودِ عقد نمی‌شود؛ یعنی قرارداد اصلی به قوت خود باقی می‌ماند و فقط آن شرط بی‌اعتبار است.

این ماده در ادامهٔ مبحث «اقسام شرط» آمده و توضیح می‌دهد که باطل بودن شرط چه اثری بر عقد دارد؛ متن دربارهٔ سایر احکام شرط چیزی نمی‌گوید.

مصادیق واقعی

علی خانه‌اش را به مریم می‌فروشد و در قرارداد شرط می‌کند که مریم یک شیء را در یک لحظه به فاصلهٔ بسیار دور و به شکلی غیرممکن منتقل کند؛ چون انجام این کار ممکن نیست، این شرط باطل است، اما خرید و فروش خانه باطل نمی‌شود.
مریم خودروی خود را به علی می‌فروشد و شرط می‌کند علی هر روز فقط یک بار به پنجرهٔ اتاق نگاه کند؛ چون در این شرط نفع و فایده‌ای نیست، شرط باطل است ولی قرارداد فروش خودرو به قوت خود باقی می‌ماند.

سؤالات پرتکرار

اگر شرطی که در قرارداد گذاشته‌ایم باطل باشد، آیا کل قرارداد هم باطل می‌شود؟

نه؛ طبق همین ماده، این شروط باطل هستند ولی عقد را باطل نمی‌کنند و قرارداد اصلی باقی می‌ماند.

چه شرط‌هایی باطل است؟

طبق این ماده سه مورد: شرطی که انجام آن غیرمقدور باشد، شرطی که در آن نفع و فایده نباشد، و شرطی که نامشروع باشد.

اگر شرطی هیچ سود و فایده‌ای برای طرفین نداشته باشد چه حکمی دارد؟

این ماده صریحاً می‌گوید شرطی که در آن نفع و فایده نباشد باطل است، در حالی که عقد باطل نمی‌شود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←