ماده ۱۲۳۸ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

قیمی که تقصیر در حفظ مال مولی‌علیه بنماید مسئول ضرر و خسارتی است که از نقصان یا تلف آن مال حاصل شده اگر چه نقصان یا‌ تلف مستند به تفریط یا تعدی قیم نباشد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ قیم است؛ یعنی کسی که مسئول حفظ مال شخصی تحت قیمومت («مولی‌علیه») است. اگر قیم در حفظ این مال تقصیر کند، در برابر ضرر و خسارتی که از کم شدن یا از بین رفتن آن مال پیش می‌آید مسئول است.

نکتهٔ مهم عبارت این است که مسئولیت قیم مشروط به این نیست که کم شدن یا تلف شدن مال مستند به تفریط (کوتاهی) یا تعدی (تجاوز) او باشد؛ متن می‌گوید حتی اگر این کم شدن یا تلف شدن به تفریط یا تعدی قیم نسبت داده نشود، باز هم قیم مسئول است. با این حال، خود ماده سخن از تقصیر قیم در حفظ مال می‌گوید و تعریف دقیق آن را در همین متن بازتر نگفته است.

مصادیق واقعی

علی قیم مریم است. علی در نگهداری اموال مریم سهل‌انگاری می‌کند و بخشی از آن اموال از بین می‌رود. بر اساس این ماده، علی مسئول ضرر و خسارت ناشی از این کم شدن یا تلف است.
مریم تحت قیمومت علی است و اموالش در اختیار اوست. مالی از مریم کم می‌شود یا تلف می‌شود، در حالی که این کم شدن یا تلف به تفریط یا تعدی علی نسبت داده نمی‌شود؛ اما چون علی در حفظ مال تقصیر کرده، متن ماده او را مسئول خسارت می‌داند.

سؤالات پرتکرار

اگر قیم در نگهداری مال مولی‌علیه تقصیر کند، چه مسئولیتی دارد؟

مسئول ضرر و خسارتی است که از کم شدن یا تلف شدن آن مال حاصل شده است.

اگر کم شدن یا تلف شدن مال ناشی از تفریط یا تعدی قیم نباشد، باز هم قیم مسئول است؟

بله؛ متن ماده می‌گوید اگر چه نقصان یا تلف مستند به تفریط یا تعدی قیم نباشد.

منظور از مولی‌علیه در این ماده چیست؟

در متن، «مال مولی‌علیه» به مالی گفته شده که قیم مسئول حفظ آن است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۱۲۳۸ قانون مدنی — لویادسک