ماده ۶۹۶ فصل بیست و ششم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در کلیه مواردی که محکوم علیه علاوه بر محکومیت کیفری به رد عین یا مثل مال یا ادای قیمت یا پرداخت دیه و ضرر و زیان ناشی از‌جرم محکوم شده باشد و از اجرای حکم امتناع نماید در صورت تقاضای محکوم‌له دادگاه با فروش اموال محکوم علیه به جز مستثنیات دین حکم را‌ اجرا یا تا استیفاء حقوق محکوم‌له، محکوم علیه را بازداشت خواهد نمود.

تبصره

چنانچه محکوم‌علیه مدعی اعسار شود تا صدور حکم اعسار و یا پرداخت به صورت تقسیط بازداشت ادامه خواهد داشت.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ زمانی است که فردی هم به مجازات کیفری محکوم شده و هم به پرداخت چیزی به فرد دیگر (مثل برگرداندن خود مال، پرداخت قیمت آن، پرداخت دیه یا جبران خسارت ناشی از جرم) و از اجرای حکم سر باز می‌زند. در این حالت، اگر فرد محکوم‌له (کسی که به نفع او حکم صادر شده) درخواست کند، دادگاه می‌تواند اموال محکوم‌علیه را بفروشد — به جز اموال «مستثنیات دین» یعنی اموالی که قانوناً از فروش برای پرداخت بدهی کنار گذاشته می‌شوند — و حکم را اجرا کند.

بر اساس همین متن، دادگاه به‌جای فروش اموال یا در ادامهٔ آن، می‌تواند محکوم‌علیه را تا زمانی که حقوق محکوم‌له پرداخت شود بازداشت کند.

تبصره می‌گوید اگر محکوم‌علیه ادعا کند که توان مالی ندارد (اعسار)، این بازداشت تا زمانی که حکم اعسار صادر شود یا بدهی به‌صورت اقساطی پرداخت شود، ادامه می‌یابد.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی در یک پرونده هم به مجازات کیفری محکوم شده و هم به پرداخت دیه به مریم. علی از پرداخت دیه سر باز می‌زند. مریم از دادگاه درخواست می‌کند و دادگاه می‌تواند اموال علی را — جز مستثنیات دین — بفروشد تا دیه مریم پرداخت شود، یا علی را تا پرداخت حق مریم بازداشت کند.
فرض کنید علی می‌گوید توان پرداخت ندارد و مدعی اعسار می‌شود. طبق تبصره، بازداشت او تا صدور حکم اعسار یا توافق به پرداخت قسطی ادامه می‌یابد.

سؤالات پرتکرار

اگر محکوم‌علیه پولی پرداخت نکند، دادگاه چه کار می‌تواند بکند؟

اگر محکوم‌له درخواست کند، دادگاه می‌تواند اموال محکوم‌علیه را — به جز مستثنیات دین — بفروشد و حکم را اجرا کند، یا او را تا پرداخت کامل حقوق محکوم‌له بازداشت کند.

منظور از «مستثنیات دین» در این ماده چیست؟

این متن فقط می‌گوید اموالی که مستثنیات دین هستند فروخته نمی‌شوند و توضیح بیشتری دربارهٔ اینکه چه اموالی مستثنی هستند نمی‌دهد.

اگر محکوم‌علیه بگوید توانایی پرداخت ندارد، بازداشت او چه می‌شود؟

طبق تبصره، اگر مدعی اعسار شود، بازداشت تا صدور حکم اعسار یا پرداخت به‌صورت تقسیط ادامه خواهد داشت.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←