ماده ۶۹۰ فصل بیست و ششم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هر کس به وسیله صحنه‌سازی از قبیل پی‌کنی، دیوارکشی، تغییر حد فاصل، امحای مرز، کرت‌بندی، نهرکشی، حفر چاه، غرس اشجار و‌زارعت و امثال آن به تهیه آثار تصرف در اراضی مزروعی اعم از کشت شده یا در آیش زراعی، جنگل‌ها و مراتع ملی شده، کوهستان‌ها، باغ‌ها، قلمستان‌ها،‌منابع آب، چشمه‌سارها، انهار طبیعی و پارک‌های ملی، تاسیسات کشاورزی و دامداری و دامپروری و کشت و صنعت و اراضی موات و بایر و سایر اراضی و املاک متعلق به دولت یا شرکت‌های وابسته به دولت یا شهرداری‌ها یا اوقاف و همچنین اراضی و املاک و موقوفات و محبوسات و اثلاث‌ باقیه که برای مصارف عام‌المنفعه اختصاص یافته یا اشخاص حقیقی یا حقوقی به منظور تصرف یا ذی‌حق معرفی کردن خود یا دیگری، مبادرت نماید یا‌ بدون اجازه سازمان حفاظت محیط زیست یا مراجع ذیصلاح دیگر مبادرت به عملیاتی نماید که موجب تخریب محیط زیست و منابع طبیعی گردد یا اقدام به هر گونه تجاوز و تصرف عدوانی یا ایجاد مزاحمت یا ممانعت از حق در موارد مذکور نماید به مجازات یک ماه تا یک سال حبس محکوم می‌شود. دادگاه موظف است حسب مورد رفع تصرف عدوانی یا رفع مزاحمت یا ممانعت از حق یا اعاده وضع به حال سابق نماید.

تبصره ۱

رسیدگی به جرائم فوق‌الذکر خارج از نوبت به عمل می‌آید و مقام قضایی با تنظیم صورتمجلس دستور متوقف ماندن عملیات متجاوز را تا صدور حکم قطعی خواهد داد.

تبصره ۲

در صورتی که تعداد متهمان سه نفر یا بیشتر باشد و قرائن قوی بر ارتکاب جرم موجود باشد قرار بازداشت صادر خواهد شد، مدعی می‌تواند تقاضای خلع ید و قلع بنا و اشجار و رفع آثار تجاوز را بنماید.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید اگر کسی با کارهایی مثل پی‌کنی، دیوارکشی، جابه‌جا کردن مرز زمین، نهرکشی، حفر چاه یا کاشتن درخت (و کارهای شبیه این) طوری رفتار کند که نشانه‌های تصرف در زمین‌ها و اموال عمومی یا اختصاصی‌افته به مصارف عمومی را درست کند، یا خودش یا شخص دیگری را به عنوان متصرف یا ذی‌حق معرفی کند، مجازات حبس از یک ماه تا یک سال برای او در نظر گرفته شده است. این حکم شامل انواع زمین‌های زراعی، جنگل‌ها و مراتع ملی‌شده، کوهستان‌ها، باغ‌ها، منابع آب، چشمه‌ها، انهار طبیعی، پارک‌های ملی، تأسیسات کشاورزی و دامداری، اراضی موات و بایر و دیگر اراضی و املاک متعلق به دولت، شرکت‌های وابسته به دولت، شهرداری‌ها یا اوقاف، و همچنین املاکی که برای مصارف عام‌المنفعه اختصاص یافته، می‌شود.

همچنین اگر کسی بدون اجازهٔ سازمان حفاظت محیط زیست یا مراجع ذی‌صلاح دیگر کاری انجام دهد که به تخریب محیط زیست و منابع طبیعی منجر شود، یا دست به تجاوز و تصرف عدوانی، ایجاد مزاحمت یا ممانعت از حق در موارد گفته‌شده بزند، همین مجازات را دارد. دادگاه هم موظف است بسته به مورد، رفع تصرف عدوانی، رفع مزاحمت یا ممانعت از حق، یا بازگرداندن وضع به حالت قبل را دستور دهد.

تبصره ۱ می‌گوید رسیدگی به این جرائم خارج از نوبت انجام می‌شود و مقام قضایی با تنظیم صورت‌مجلس دستور توقف عملیات متجاوز را تا صدور حکم قطعی می‌دهد. تبصره ۲ می‌گوید اگر تعداد متهمان سه نفر یا بیشتر باشد و قرائن قوی بر ارتکاب جرم وجود داشته باشد، قرار بازداشت صادر می‌شود و مدعی می‌تواند تقاضای خلع ید، قلع بنا و اشجار و رفع آثار تجاوز کند. متن، محتوای ماده‌های دیگری را که ممکن است به آن‌ها ارجاع شده باشد توضیح نمی‌دهد.

مصادیق واقعی

علی بدون اجازه در زمینی جنگلی که ملی شده با پی‌کنی و دیوارکشی علامت‌گذاری می‌کند و خود را متصرف آن زمین معرفی می‌کند؛ بر اساس این ماده به حبس از یک ماه تا یک سال محکوم می‌شود و دادگاه دستور رفع تصرف و بازگرداندن وضع به حالت قبل را می‌دهد.
مریم بدون گرفتن اجازه از سازمان حفاظت محیط زیست در محدودهٔ منابع طبیعی عملیاتی انجام می‌دهد که به تخریب محیط زیست می‌انجامد؛ همین مجازات برای او در نظر گرفته شده است.

سؤالات پرتکرار

اگر کسی با دیوارکشی یا نهرکشی در زمین دولتی یا ملی‌شده تصرف کند، چه مجازاتی دارد؟

بر اساس این ماده، مجازات او یک ماه تا یک سال حبس است و دادگاه حسب مورد دستور رفع تصرف عدوانی یا اعاده وضع به حال سابق را می‌دهد.

اگر تعداد متهمان سه نفر یا بیشتر باشد، چه اتفاقی می‌افتد؟

طبق تبصره ۲، در صورتی که تعداد متهمان سه نفر یا بیشتر باشد و قرائن قوی بر ارتکاب جرم موجود باشد، قرار بازداشت صادر می‌شود.

آیا رسیدگی به این جرائم سریع‌تر از پرونده‌های دیگر انجام می‌شود؟

بله، طبق تبصره ۱ رسیدگی به این جرائم خارج از نوبت انجام می‌شود و مقام قضایی با تنظیم صورت‌مجلس دستور توقف عملیات متجاوز را تا صدور حکم قطعی صادر می‌کند.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←