ماده ۵۵۵ فصل اول قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هرگاه رفتار مرتکب و فوت مجنی علیه هر دو در ماههای حرام «محرم، رجب، ذی القعده و ذی الحجه» یا در محدوده حرم مکه، واقع شود خواه جنایت عمدی خواه غیرعمدی باشد، علاوه بر دیه نفس، یک سوم دیه نیز افزوده می‌گردد. سایر مکانها و زمانهای مقدس و متبرک مشمول حکم تغلیظ دیه نیست.

تبصره

معیار شروع و پایان ماههای حرام، مغرب شرعی است مانند ماه رجب که از مغرب شرعی آخرین روز ماه جمادی الثانی، شروع و با مغرب شرعی آخرین روز ماه رجب به پایان میرسد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده درباره «تغلیظ دیه» است؛ یعنی وقتی کسی باعث مرگ دیگری می‌شود، در حالت عادی باید دیه نفس (دیه کامل کشتن) پرداخت کند. اما اگر هم رفتار او و هم فوت شخص، هر دو در چهار ماه حرام (محرم، رجب، ذی‌القعده و ذی‌الحجه) یا در محدوده حرم مکه رخ دهد، یک‌سوم دیه هم به آن اضافه می‌شود. این حکم فرقی نمی‌کند که جنایت عمدی باشد یا غیرعمدی.

متن می‌گوید بقیه مکان‌ها و زمان‌های مقدس دیگر این حکم تشدید را ندارند. تبصرهٔ ماده هم مشخص می‌کند که شروع و پایان این ماه‌های حرام بر اساس «مغرب شرعی» است؛ مثلاً ماه رجب از مغرب آخرین روز ماه جمادی‌الثانی آغاز می‌شود و با مغرب آخرین روز ماه رجب تمام می‌شود.

نکته: این ماده به «دیه نفس» و یک‌سوم اضافهٔ آن اشاره می‌کند، اما مبلغ یا مقدار دقیق دیه را در همین متن بیان نکرده است.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی در ماه رجب به مریم آسیب می‌زند و مریم هم همان ماه رجب فوت می‌کند. اگر هر دو (هم رفتار علی و هم فوت مریم) در این ماه حرام باشد، علاوه بر دیه نفس، یک‌سوم دیه هم اضافه می‌شود.
فرض کنید حادثه‌ای منجر به فوت شخصی در محدوده حرم مکه، حتی به‌صورت غیرعمدی، رخ دهد. در این حالت هم طبق متن، علاوه بر دیه نفس یک‌سوم دیه افزوده می‌گردد.

سؤالات پرتکرار

اگر جنایت عمدی نباشد و غیرعمدی باشد، باز هم یک‌سوم دیه اضافه می‌شود؟

بله، متن صریحاً می‌گوید خواه جنایت عمدی باشد خواه غیرعمدی، در این زمان‌ها و مکان‌ها یک‌سوم دیه اضافه می‌گردد.

ماه حرام مثل رجب از چه زمانی شروع و چه زمانی تمام می‌شود؟

طبق تبصره، معیار مغرب شرعی است؛ ماه رجب از مغرب شرعی آخرین روز ماه جمادی‌الثانی شروع می‌شود و با مغرب شرعی آخرین روز ماه رجب پایان می‌یابد.

آیا مکان‌های مقدس دیگر غیر از حرم مکه هم همین حکم تشدید را دارند؟

نه، متن می‌گوید سایر مکان‌ها و زمان‌های مقدس و متبرک مشمول حکم تغلیظ دیه نیستند.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←