ماده ۵۴۵ فصل هفتم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هرگاه منفعتی قائم به عضوی باشد در جنایت بر آن عضو که منجر به زوال یا اختلال منفعت گردد تنها دیه بیشتر ثابت می‌شود ولی اگر منفعت قائم به آن عضو نبوده و میان از بین رفتن عضو و زوال منفعت ملازمه نباشد، اگرچه وجود آن عضو در تقویت و تسهیل منفعت موثر باشد، مانند لاله گوش و بینی که در تقویت شنوایی و بویایی موثرند و به سبب قطع لاله گوش یا بینی، شنوایی یا بویایی نیز زائل یا ناقص گردد، هرکدام دیه جداگانه دارد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ حالتی است که به عضوی از بدن آسیب می‌رسد و در نتیجهٔ آن، منفعت (کارکرد) آن عضو هم از بین می‌رود یا مختل می‌شود. قانون دو حالت را از هم جدا کرده است.

حالت اول: منفعت وابسته و قائم به همان عضو باشد و از بین رفتن عضو و از بین رفتن منفعت به هم گره خورده باشند؛ در این حالت فقط یک دیه ثابت می‌شود، آن هم دیهٔ بیشتر.

حالت دوم: منفعت قائم به آن عضو نباشد و میان از بین رفتن عضو و زوال منفعت رابطهٔ لازم و ناگسستنی وجود نداشته باشد؛ حتی اگر بودن آن عضو در تقویت و آسان‌تر شدن منفعت اثر داشته باشد. متن، لالهٔ گوش و بینی را مثال می‌زند که در تقویت شنوایی و بویایی مؤثرند و اگر به سبب قطع لالهٔ گوش یا بینی، شنوایی یا بویایی هم از بین برود یا ناقص شود، برای هر کدام دیهٔ جداگانه پرداخت می‌شود.

مصادیق واقعی

فرض کنید به چشم علی ضربه‌ای وارد شود و در نتیجهٔ همان ضربه، بینایی او از بین برود. اینجا منفعت بینایی قائم به چشم است و طبق متن فقط دیهٔ بیشتر ثابت می‌شود.
فرض کنید بینی مریم قطع شود و در پی آن، بویایی او هم از بین برود یا ناقص شود. متن بینی را از مواردی می‌داند که منفعت بویایی قائم به آن نیست؛ بنابراین هر کدام دیهٔ جداگانه دارد.

سؤالات پرتکرار

اگر با آسیب به یک عضو، کارکرد آن هم از بین برود، دو دیه باید پرداخت شود؟

بستگی دارد. اگر منفعت قائم به همان عضو باشد، فقط دیهٔ بیشتر ثابت می‌شود؛ ولی اگر منفعت قائم به آن عضو نباشد و از بین رفتن عضو و منفعت به هم گره نخورده باشند، هرکدام دیهٔ جداگانه دارد.

منظور از «منفعت قائم به عضو» چیست؟

یعنی کارکردی که به آن عضو وابسته است، به‌گونه‌ای که از بین رفتن عضو و از بین رفتن آن کارکرد به هم مربوط‌اند. متن همین را توضیح داده و مثال‌هایی از حالت مخالف (لالهٔ گوش و بینی در برابر شنوایی و بویایی) آورده است.

اگر عضو در تقویت یک حس مؤثر باشد ولی منفعت به آن وابسته نباشد، چه می‌شود؟

طبق متن، حتی اگر وجود آن عضو در تقویت و تسهیل منفعت مؤثر باشد، اگر رابطهٔ لازم میان از بین رفتن عضو و زوال منفعت نباشد، هرکدام دیهٔ جداگانه دارد؛ مثل قطع لالهٔ گوش یا بینی که شنوایی یا بویایی از بین برود یا ناقص شود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←