ماده ۵۳۸ فصل هفتم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در تعدد جنایات، اصل بر تعدد دیات و عدم تداخل آنها است مگر مواردی که در این قانون خلاف آن مقرر شده است.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده یک قاعدهٔ کلی را بیان می‌کند: اگر یک نفر در یک ماجرا چند جنایت (آسیب جسمی) انجام دهد، اصل بر این است که برای هر جنایت، دیهٔ جداگانه‌ای پرداخت شود و دیه‌ها در هم ادغام نشوند؛ یعنی با یک دیه نمی‌توان همهٔ آسیب‌ها را جبران‌شده حساب کرد.

اما همین متن یک استثنا هم دارد: هر جایی که خودِ این قانون ترتیب دیگری داده و گفته باشد دیه‌ها با هم تداخل می‌کنند، همان ترتیب رعایت می‌شود. این ماده فهرست آن موارد استثنا را بیان نکرده و فقط به وجودشان در این قانون اشاره کرده است.

همچنین این ماده مقدار دیه، شرایط آن یا مصداق‌های جنایت را تعیین نمی‌کند و تنها دربارهٔ «تعدد یا یکی‌شدن دیه‌ها» حکم کلی می‌دهد.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی در یک درگیری، هم به دست مریم آسیب وارد کند و هم یکی از دندان‌های او را بشکند. طبق این اصل کلی، برای هر یک از این آسیب‌ها دیهٔ جداگانه لحاظ می‌شود و دیه‌ها در هم ادغام نمی‌شوند، مگر اینکه قانون در جایی برای این وضعیت استثنا گذاشته باشد.
فرض کنید دو نفر در یک حادثه به حسن آسیب بزنند؛ این ماده فقط اصل تعدد دیه‌ها را بیان می‌کند و دربارهٔ اینکه هر نفر چه سهمی پرداخت می‌کند یا مبلغ دیه چقدر است، چیزی نمی‌گوید.

سؤالات پرتکرار

اگر کسی چند آسیب مختلف به یک نفر وارد کند، فقط یک دیه پرداخت می‌کند؟

نه؛ طبق این ماده اصل بر تعدد دیه‌ها و ادغام‌نشدن آنهاست، مگر مواردی که در همین قانون خلاف آن مقرر شده باشد.

این ماده می‌گوید کدام موارد استثنا هستند؟

نه، این ماده فهرست آن موارد را ذکر نکرده و فقط گفته است اگر در این قانون برای موردی خلاف این اصل مقرر شده باشد، همان اعمال می‌شود.

آیا این ماده مقدار دیه را هم مشخص می‌کند؟

نه، این ماده فقط قاعدهٔ کلی دربارهٔ تعدد یا ادغام دیه‌ها را بیان می‌کند و به مقدار دیه اشاره‌ای ندارد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←