ماده ۵۳۷ فصل ششم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در کلیه موارد مذکور در این فصل هرگاه جنایت منحصراً مستند به عمد و یا تقصیر مجنیٌ علیه باشد ضمان ثابت نیست. در مواردی که اصل جنایت مستند به عمد یا تقصیر مرتکب باشد لکن سرایت آن مستند به عمد یا تقصیر مجنیٌ علیه باشد مرتکب نسبت به مورد سرایت ضامن نیست.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ زمانی است که یک جنایت (آسیب) رخ می‌دهد و می‌خواهیم ببینیم چه کسی باید خسارت آن را بپردازد. طبق این ماده، اگر کل جنایت فقط به خواست یا بی‌احتیاطی خودِ فرد آسیب‌دیده (مجنیٌ علیه) نسبت داده شود، هیچ ضمانتی (مسئولیت پرداخت دیه) برای دیگری وجود ندارد.

حالت دوم هم این است: اصل جنایت به عمد یا تقصیر فرد آسیب‌زننده باشد، اما گسترشِ (سرایتِ) همان آسیب به عمد یا تقصیر خودِ فرد آسیب‌دیده باشد. در این حالت، آسیب‌زننده فقط نسبت به آن بخشی که ناشی از گسترش است ضامن نیست؛ یعنی مسئولیت او برای اصل جنایت باقی می‌ماند و فقط نسبت به سرایت، ضمانتی بر او نیست.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی به مریم آسیب می‌زند. اگر مریم با بی‌احتیاطی خودش باعث شود این آسیب گسترده‌تر و شدیدتر شود، طبق این ماده علی نسبت به آن گسترش ضامن نیست.
فرض کنید آسیب به علی فقط با بی‌احتیاطی خودِ علی اتفاق افتاده باشد و کس دیگری دخالتی نداشته باشد. در این صورت طبق این ماده ضمانتی برای دیگران ثابت نیست.

سؤالات پرتکرار

اگر خودم باعث شدم که آسیبم بیشتر شود، طرف مقابل باید دیهٔ آن را بدهد؟

طبق این ماده، اگر گسترش آسیب به عمد یا تقصیر خودِ فرد آسیب‌دیده باشد، مرتکب نسبت به مورد سرایت ضامن نیست؛ اما مسئولیت او نسبت به اصل جنایت در ماده باقی مانده است.

اگر تمام آسیب فقط به خاطر کار خودم بوده باشد، کسی مسئول نیست؟

بله، طبق این ماده هرگاه جنایت منحصراً مستند به عمد یا تقصیر خودِ مجنیٌ علیه باشد، ضمان ثابت نیست.

«مورد سرایت» یعنی چه؟

ماده توضیح دقیقی از این اصطلاح نداده است؛ به‌طور کلی به گسترش و شدت گرفتن همان آسیب اشاره دارد و متن فقط می‌گوید در این حالت مرتکب نسبت به آن ضامن نیست.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←