ماده ۴۸۶ فصل چهارم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هرگاه پس از اجرای حکم قصاص، حد یا تعزیر که موجب قتل، یا صدمه بدنی شده است پرونده در دادگاه صالح طبق مقررات آیین دادرسی، رسیدگی مجدد شده و عدم صحت آن حکم ثابت شود، دادگاه رسیدگی کننده مجدد، حکم پرداخت دیه از بیت المال را صادر و پرونده را با ذکر مستندات، جهت رسیدگی به مرجع قضائی مربوط ارسال مینماید تا طبق مقررات رسیدگی شود. در صورت ثبوت عمد یا تقصیر از طرف قاضی صادرکننده حکم قطعی، وی ضامن است و به حکم مرجع مذکور، حسب مورد به قصاص یا تعزیر مقرر در کتاب پنجم «تعزیرات» و بازگرداندن دیه به بیت المال محکوم می‌شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ حالتی است که یک حکم کیفری – قصاص، حد یا تعزیر – اجرا شده و در نتیجهٔ آن کسی کشته شده یا آسیب بدنی دیده است، اما بعداً پرونده در دادگاه صالح و طبق مقررات آیین دادرسی دوباره بررسی می‌شود و معلوم می‌گردد آن حکم درست نبوده است.

در این صورت، دادگاهی که پرونده را دوباره رسیدگی می‌کند حکم می‌دهد که دیه از بیت‌المال (خزانهٔ عمومی) پرداخت شود و پرونده را همراه با مستندات برای رسیدگی به مرجع قضائی مربوط می‌فرستد تا طبق مقررات بررسی شود.

همچنین اگر ثابت شود قاضی‌ای که آن حکم قطعی را صادر کرده، عمد یا تقصیر داشته است، خود او ضامن است و مرجع مذکور او را حسب مورد به قصاص یا به تعزیر مقرر در کتاب پنجم «تعزیرات» و همچنین بازگرداندن دیه به بیت‌المال محکوم می‌کند. این ماده به مقررات آیین دادرسی و به کتاب پنجم «تعزیرات» ارجاع داده، اما محتوای آن‌ها را بیان نکرده است.

مصادیق واقعی

فرض کنید حکم قصاص دربارهٔ «علی» اجرا شده و او کشته شده است، اما بعداً در رسیدگی مجدد معلوم می‌شود حکم نادرست بوده است. دادگاه رسیدگی‌کنندهٔ مجدد حکم می‌دهد دیه از بیت‌المال پرداخت شود و پرونده را با مستندات به مرجع قضائی مربوط می‌فرستد.
فرض کنید «مریم» به‌خاطر یک حکم تعزیری دچار صدمهٔ بدنی شده و بعداً عدم صحت آن حکم ثابت می‌شود، و همچنین معلوم می‌شود قاضی صادرکنندهٔ حکم قطعی مقصر بوده است. در این حالت قاضی ضامن است و حسب مورد به قصاص یا تعزیر و بازگرداندن دیه به بیت‌المال محکوم می‌شود.

سؤالات پرتکرار

اگر بعد از اجرای حکم معلوم شود حکم نادرست بوده، دیه را چه کسی می‌پردازد؟

بر اساس این ماده، دادگاه رسیدگی‌کنندهٔ مجدد حکم پرداخت دیه از بیت‌المال را صادر می‌کند.

اگر قاضی‌ای که حکم قطعی را صادر کرده مقصر یا در صدور حکم عمد داشته باشد، چه اتفاقی برای او می‌افتد؟

طبق این ماده، آن قاضی ضامن است و به حکم مرجع مذکور، حسب مورد به قصاص یا تعزیر مقرر در کتاب پنجم «تعزیرات» و بازگرداندن دیه به بیت‌المال محکوم می‌شود.

پرونده پس از صدور حکم پرداخت دیه از بیت‌المال به کجا فرستاده می‌شود؟

پرونده همراه با ذکر مستندات، جهت رسیدگی به مرجع قضائی مربوط ارسال می‌شود تا طبق مقررات رسیدگی شود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←