ماده ۴۵۲ فصل دوم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

دیه، حسب مورد حق شخصی مجنی‌علیه یا ولی دم است و احکام و آثار مسئولیت مدنی یا ضمان را دارد. ذمه مرتکب جز با پرداخت دیه، مصالحه، ابراء و تهاتر، بری نمی‌گردد.

تبصره

ورثه مقتول به جز بستگان مادری به نسبت سهم الارث از دیه مقتول نیز ارث میبرند.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید دیه از نظر قانون، یک حق شخصی است؛ یعنی بستگی به مورد، یا حق خودِ کسی است که به او آسیب وارد شده (مجنی‌علیه)، یا حق ولی دم (کسی که به‌عنوان ولی، حق پیگیری خون مقتول را دارد). این حق از نظر قانونی همان احکام و آثاری را دارد که برای مسئولیت مدنی یا ضمان گفته شده است.

بخش دوم ماده می‌گوید کسی که مرتکب شده، تنها از راه‌های مشخصی از زیر بار این تعهد بیرون می‌آید: پرداخت دیه، مصالحه (توافق طرفین)، ابراء (بخشیدن طلب از سوی صاحب حق) و تهاتر (تسویه دو دین متقابل). غیر از این راه‌ها، ذمّه‌اش بری نمی‌شود.

تبصره هم یک نکته ارثی را بیان می‌کند: ورثه مقتول — به جز بستگان مادری — به نسبت سهم‌الارث خودشان، از دیه مقتول هم ارث می‌برند.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی با ایراد ضرب، به مریم آسیب بدنی وارد کرده و دیه بر عهدهٔ علی ثابت شده است. مریم می‌تواند دیه را به‌عنوان حق شخصی خود مطالبه کند؛ و اگر مریم دیه را ببخشد (ابراء) یا با علی بر مبلغی توافق کنند (مصالحه)، تعهد علی از این راه‌ها ساقط می‌شود.
فرض کنید شخصی مرتکب قتل شده و دیه مقتول باید پرداخت شود. در اینجا حق مطالبه دیه برای ولی دم است و بر اساس تبصره، ورثهٔ مقتول — جز بستگان مادری — به نسبت سهم‌الارث خود از این دیه نیز ارث می‌برند.

سؤالات پرتکرار

دیه مال چه کسی است؟

طبق این ماده، دیه بسته به مورد، حق شخصی مجنی‌علیه (کسی که به او آسیب رسیده) یا حق ولی دم است.

چطور می‌شود ذمّهٔ کسی که دیه بر عهده‌اش است، بری شود؟

طبق این ماده فقط با پرداخت دیه، مصالحه، ابراء یا تهاتر.

آیا همهٔ ورثهٔ مقتول از دیه او ارث می‌برند؟

طبق تبصره، ورثه مقتول به جز بستگان مادری، به نسبت سهم‌الارث از دیه مقتول نیز ارث می‌برند.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←