ماده ۴۴۸ فصل اول قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

دیه مقدر، مال معینی است که در شرع مقدس به سبب جنایت غیرعمدی بر نفس، عضو یا منفعت، یا جنایت عمدی در مواردی که به هر جهتی قصاص ندارد، مقرر شده است.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید «دیه مقدر» چیست: مبلغ یا مال مشخصی که در شرع مقدس تعیین شده است. این مال در دو حالت مقرر می‌شود: نخست، وقتی جنایتی غیرعمدی بر جان، عضو یا منفعت کسی وارد شود؛ دوم، وقتی جنایت عمدی باشد اما به هر دلیلی قصاص در آن ممکن نباشد.

نکته مهم این است که ماده فقط «دیه مقدر» را تعریف می‌کند و توضیح نمی‌دهد که میزان آن چقدر است، چه کسی باید آن را بپردازد، یا آن دلیل‌هایی که قصاص را منتفی می‌کند دقیقاً چیست. اینها در این متن نیامده است.

همچنین اصطلاح «منفعت» در اینجا به معنای بهره‌ای است که انسان از بدن یا توانایی‌های خود می‌برد (مثل بینایی یا شنوایی)؛ یعنی جنایت ممکن است به خود عضو وارد نشود، بلکه فقط کارکرد و بهره‌ آن از بین برود.

مصادیق واقعی

علی هنگام رانندگی به‌طور غیرعمد با عابر پیاده برخورد می‌کند و او جان می‌بازد. طبق این تعریف، جنایت غیرعمدی بر نفس رخ داده و دیه مقدر مطرح می‌شود.
مریم هنگام بازی، به‌طور غیرعمد باعث آسیب به چشم دوستش می‌شود و بینایی او از بین می‌رود. اگر جنایت بر منفعت بینایی باشد، این ماده مصداق پیدا می‌کند.

سؤالات پرتکرار

دیه مقدر یعنی چه؟

مال مشخصی که در شرع مقدس تعیین شده است و در دو حالت مقرر می‌شود: جنایت غیرعمدی بر جان، عضو یا منفعت، و جنایت عمدی که به هر جهتی قصاص در آن اجرا نمی‌شود.

آیا این ماده می‌گوید دیه چقدر است؟

نه. این ماده فقط معنای «دیه مقدر» را توضیح می‌دهد و در آن هیچ مبلغ، مقدار یا تعدادی ذکر نشده است.

اگر کسی عمداً به دیگری آسیب بزند، همیشه دیه مقدر تعلق می‌گیرد؟

بر اساس این متن، در جنایت عمدی فقط در صورتی دیه مقدر مقرر می‌شود که به هر جهتی قصاص نداشته باشد؛ یعنی اگر قصاص ممکن باشد، این ماده مصداق ندارد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←