ماده ۳۸۴ بخش دوم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اگر یک نفر، دو یا چند نفر را عمداً به قتل برساند و اولیای دم همه مقتولان، خواهان قصاص باشند، قاتل بدون اینکه دیه ای بپردازد، قصاص می‌شود. اگر اولیای دم برخی از مقتولان، خواهان قصاص باشند و اولیای دم مقتول یا مقتولان دیگر، خواهان دیه باشند، در صورت موافقت قاتل به پرداخت دیه به آنان در مقابل گذشت از حق قصاصشان، دیه آنان از اموال قاتل پرداخت می‌شود و بدون موافقت قاتل، حق اخذ دیه از او و یا اموالش را ندارند.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ حالتی است که یک نفر، دو یا چند نفر را عمداً به قتل می‌رساند و مسئلهٔ قصاص و دیه میان اولیای دم (یعنی نزدیکان مقتول که حق پیگیری خون او را دارند) مطرح می‌شود.

اگر همهٔ اولیای دمِ همهٔ مقتولان خواهان قصاص باشند، قاتل قصاص می‌شود و لازم نیست دیه‌ای بپردازد. اما اگر بخشی از اولیای دم قصاص بخواهند و بخشی دیه بخواهند، وضعیت فرق می‌کند: اگر قاتل راضی شود که به آن عده دیه بپردازد و آنان هم در عوض از حق قصاص خود بگذرند، دیهٔ آنان از اموال خود قاتل پرداخت می‌شود. اگر قاتل راضی نشود، آن دسته از اولیای دم که دیه می‌خواستند حق ندارند از قاتل یا اموالش دیه بگیرند.

مصادیق واقعی

علی به‌طور عمدی دو نفر به نام‌های مریم و حسن را می‌کشد. اگر همهٔ اولیای دمِ مریم و حسن خواهان قصاص باشند، علی قصاص می‌شود و دیه‌ای نمی‌پردازد.
علی به‌طور عمدی مریم و حسن را می‌کشد. اولیای دم مریم خواهان قصاص‌اند ولی اولیای دم حسن دیه می‌خواهند. اگر علی قبول کند که به اولیای دم حسن دیه بدهد تا آنان از حق قصاص بگذرند، دیه از اموال خود علی پرداخت می‌شود؛ در غیر این صورت آنان حق گرفتن دیه از علی یا اموالش را ندارند.

سؤالات پرتکرار

اگر قاتل چند نفر را کشته باشد و همهٔ اولیای دم قصاص بخواهند، باید دیه هم بدهد؟

نه. طبق این ماده، در این حالت قاتل بدون پرداخت دیه قصاص می‌شود.

اگر تعدادی از اولیای دم دیه بخواهند و قاتل قبول نکند، آنان می‌توانند دیه بگیرند؟

نه. بدون موافقت قاتل، آنان حق گرفتن دیه از قاتل یا اموالش را ندارند.

اگر قاتل با پرداخت دیه به کسانی که دیه خواسته‌اند موافقت کند، دیه از کجا پرداخت می‌شود؟

دیهٔ آنان از اموال خود قاتل پرداخت می‌شود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←