ماده ۳۸۱ بخش دوم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

مجازات قتل عمدی در صورت تقاضای ولی دم و وجود سایر شرایط مقرر در قانون، قصاص و در غیر اینصورت مطابق مواد دیگر این قانون از حیث دیه و تعزیر عمل می‌گردد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید مجازات قتل عمدی، در صورتی که «ولی دم» تقاضا کند و بقیهٔ شرایطی که قانون گفته فراهم باشد، قصاص است. «ولی دم» اصطلاحی است برای کسی که در قانون برای پیگیری خون مقتول تعیین شده است، و «قصاص» یعنی همان مجازات مقابله‌به‌مثل.

اگر این تقاضا وجود نداشته باشد یا شرایط لازم فراهم نباشد، پرونده بر اساس مواد دیگر همین قانون از دو جهت «دیه» (مبلغی که به عنوان خون‌بها پرداخت می‌شود) و «تعزیر» (مجازات تعیین‌شده از سوی قانون‌گذار) بررسی می‌شود.

خودِ این ماده شرایط را نام نمی‌برد و آنها را به «قانون» و مواد دیگر ارجاع می‌دهد؛ پس این متن به‌تنهایی مشخص نمی‌کند آن شرایط چیست یا مقدار دیه و تعزیر چقدر است.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی به عمد باعث مرگ مریم شده است. اگر ولی دم مریم تقاضای قصاص کند و سایر شرایطی که قانون گفته فراهم باشد، طبق این ماده مجازات قصاص است.
در همان مثال، اگر ولی دم تقاضای قصاص نکند یا شرایط لازم فراهم نباشد، مطابق مواد دیگر این قانون از نظر دیه و تعزیر تصمیم‌گیری می‌شود.

سؤالات پرتکرار

آیا هر قتل عمدی حتماً به قصاص منتهی می‌شود؟

نه؛ بر اساس همین ماده، قصاص فقط در صورت تقاضای ولی دم و وجود سایر شرایط مقرر در قانون است.

اگر ولی دم قصاص نخواهد، تکلیف چیست؟

در این حالت طبق همین ماده، مطابق مواد دیگر این قانون از حیث دیه و تعزیر عمل می‌شود.

این ماده خودش شرایط لازم را تعیین کرده است؟

نه؛ فقط به «سایر شرایط مقرر در قانون» و «مواد دیگر این قانون» ارجاع داده و جزئیات را مشخص نکرده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←