ماده ۳۰۳ فصل سوم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هرگاه مرتکب، مدعی باشد که مجنیٌ علیه، حسب مورد در نفس یا عضو، مشمول ماده(۳۰۲) این قانون است یا وی با چنین اعتقادی، مرتکب جنایت بر او شده است این ادعا باید طبق موازین در دادگاه ثابت شود و دادگاه موظف است نخست به ادعای مذکور رسیدگی کند. اگر ثابت نشود که مجنیٌ علیه مشمول ماده(۳۰۲) است و نیز ثابت نشود که مرتکب بر اساس چنین اعتقادی، مرتکب جنایت شده است مرتکب به قصاص محکوم می‌شود ولی اگر ثابت شود که به اشتباه با چنین اعتقادی، دست به جنایت زده و مجنیٌ علیه نیز موضوع ماده(۳۰۲) نباشد مرتکب علاوه بر پرداخت دیه به مجازات مقرر در کتاب پنجم«تعزیرات» محکوم می‌شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ حالتی است که کسی که مرتکب جنایت (آسیب زدن به جان یا عضو دیگری) شده، ادعا می‌کند که قربانی (مجنیٌ علیه) مشمول ماده ۳۰۲ این قانون بوده، یا اینکه خودش با این باور که قربانی مشمول ماده ۳۰۲ است، دست به این کار زده است.

طبق این ماده، این ادعا باید در دادگاه و بر اساس موازین ثابت شود و دادگاه موظف است اول به همین ادعا رسیدگی کند. اگر نه ثابت شود که قربانی مشمول ماده ۳۰۲ است و نه ثابت شود که مرتکب با چنین باوری دست به جنایت زده، مرتکب به قصاص محکوم می‌شود.

اما اگر ثابت شود که مرتکب به اشتباه با چنین باوری دست به جنایت زده و در واقع قربانی هم مشمول ماده ۳۰۲ نبوده، او علاوه بر پرداخت دیه، به مجازات تعیین‌شده در کتاب پنجم «تعزیرات» محکوم می‌شود. این ماده صریحاً به ماده ۳۰۲ و همچنین به کتاب پنجم «تعزیرات» ارجاع داده، ولی محتوای آن‌ها را توضیح نمی‌دهد.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی به مریم آسیب وارد کرده و در دادگاه ادعا می‌کند که مریم مشمول ماده ۳۰۲ این قانون بود. اگر دادگاه این ادعا را بر اساس موازین ثابت‌شده نبیند، علی به قصاص محکوم می‌شود.
فرض کنید علی می‌گوید من به گمان اینکه مریم مشمول ماده ۳۰۲ است این کار را کردم. اگر دادگاه بپذیرد که علی به اشتباه چنین باوری داشته و در واقع مریم مشمول ماده ۳۰۲ نبوده، علی علاوه بر پرداخت دیه، به مجازات مقرر در کتاب پنجم «تعزیرات» محکوم می‌شود.

سؤالات پرتکرار

اگر کسی ادعا کند که قربانی مشمول ماده ۳۰۲ بوده، این ادعا کجا بررسی می‌شود؟

طبق این ماده، این ادعا باید در دادگاه و بر اساس موازین ثابت شود و دادگاه موظف است نخست به همین ادعا رسیدگی کند.

اگر این ادعا ثابت نشود چه اتفاقی می‌افتد؟

اگر نه ثابت شود که قربانی مشمول ماده ۳۰۲ است و نه ثابت شود که مرتکب با چنین باوری دست به جنایت زده، مرتکب به قصاص محکوم می‌شود.

اگر ثابت شود مرتکب به اشتباه چنین باوری داشته ولی قربانی مشمول ماده ۳۰۲ نبوده، چه مجازاتی دارد؟

در این حالت مرتکب علاوه بر پرداخت دیه، به مجازات مقرر در کتاب پنجم «تعزیرات» محکوم می‌شود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←