ماده ۲۶۸ فصل هفتم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

سرقت در صورتی که دارای تمام شرایط زیر باشد موجب حد است: الف- شیء مسروق شرعاً مالیت داشته باشد. ب- مال مسروق در حرز باشد. پ- سارق هتک حرز کند. ت- سارق مال را از حرز خارج کند. ث- هتک حرز و سرقت مخفیانه باشد. ج- سارق پدر یا جد پدری صاحب مال نباشد. چ- ارزش مال مسروق در زمان اخراج از حرز، معادل چهار و نیم نخود طلای مسکوک باشد. ح- مال مسروق از اموال دولتی یا عمومی، وقف عام و یا وقف بر جهات عامه نباشد. خ- سرقت در زمان قحطی صورت نگیرد. د- صاحب مال از سارق نزد مرجع قضائی شکایت کند. ذ- صاحب مال قبل از اثبات سرقت سارق را نبخشد. ر- مال مسروق قبل از اثبات سرقت تحت ید مالک قرار نگیرد. ز- مال مسروق قبل از اثبات جرم به ملکیت سارق در نیاید. ژ- مال مسروق از اموال سرقت شده یا مغصوب نباشد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید سرقت تنها زمانی مجازات حدی دارد که همهٔ شرط‌های فهرست‌شده در آن، یک‌جا جمع باشند. «حد» یعنی مجازاتی که مقدارش در شرع معیّن شده است. اگر حتی یکی از این شرط‌ها نباشد، طبق همین متن سرقت موجب حد نیست.

شرط‌های بخش اول به مال و به کار سارق مربوط است: مال دزدیده‌شده باید از نظر شرعی ارزش مالی داشته باشد، در «حرز» باشد، یعنی در جای محفوظ و امن نگهداری شود؛ سارق باید آن حرز را بشکند (هتک حرز کند)، مال را از آنجا بیرون ببرد و سرقت هم مخفیانه انجام شده باشد. همچنین سارق نباید پدر یا جد پدری صاحب مال باشد. شرط دیگر این است که ارزش مال در زمان بیرون آوردن از حرز، برابر چهار و نیم نخود طلای مسکوک باشد.

بخش پایانی ماده شرط‌هایی درباره نوع مال و رفتار صاحب مال دارد: مال نباید از اموال دولتی یا عمومی، وقف عام یا وقف بر جهات عامه باشد؛ سرقت نباید در زمان قحطی رخ داده باشد؛ صاحب مال باید نزد مرجع قضائی شکایت کند؛ نباید پیش از اثبات سرقت، سارق را بخشیده باشد؛ مال نباید پیش از اثبات سرقت به دست مالک برگشته باشد؛ نباید پیش از اثبات جرم به مالکیت سارق درآمده باشد؛ و نباید خودِ مال، دزدی یا غصبی باشد. این ماده تبصره ندارد.

مصادیق واقعی

علی قفل انبار خانه‌اش را می‌شکند و کیسه‌ای طلا که ارزشش برابر چهار و نیم نخود طلای مسکوک است را مخفیانه بیرون می‌برد. اگر علی پدر یا جد پدری صاحب مال نباشد، مال دولتی یا وقفی نباشد، زمان قحطی نباشد و صاحب مال شکایت کند و سارق را نبخشیده باشد، همهٔ شرط‌های این ماده جمع است.
مریم گوشی موبایل خود را روی میز کافه جا می‌گذارد و کسی آن را برمی‌دارد. چون مال در حرز (جای محفوظ) نبوده و حرزی شکسته نشده، شرط‌های «ب» و «پ» این ماده وجود ندارد.

سؤالات پرتکرار

منظور از «حرز» چیست؟

بر اساس همین متن، حرز جایی است که مال در آن نگهداری و محفوظ می‌شود؛ ماده فقط می‌گوید مال باید «در حرز» باشد و سارق آن حرز را بشکند و مال را از آن بیرون ببرد. متن تعریف دقیق‌تری از حرز ارائه نکرده است.

اگر کسی مال دزدی را بدزدد، آیا سرقت او موجب حد است؟

طبق بند «ژ» این ماده، اگر خودِ مال مسروق، دزدی یا غصبی باشد، سرقت موجب حد نیست.

اگر صاحب مال از سارق شکایت نکند چه می‌شود؟

بند «د» شکایت صاحب مال نزد مرجع قضائی را شرط دانسته است؛ بنابراین بدون آن، شرایط این ماده کامل نیست.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←