ماده ۱۴۵ فصل اول قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

تحقق جرائم غیرعمدی، منوط به احراز تقصیر مرتکب است. در جنایات غیرعمدی اعم از شبه عمدی و خطای محض مقررات کتاب قصاص و دیات اعمال می‌شود.

تبصره

تقصیر اعم از بی احتیاطی و بی مبالاتی است. مسامحه، غفلت، عدم مهارت و عدم رعایت نظامات دولتی و مانند آنها، حسب مورد، از مصادیق بی احتیاطی یا بی‌مبالاتی محسوب می‌شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

بر اساس این ماده، برای اینکه یک جرم غیرعمدی محقق شود، فقط وقوع حادثه کافی نیست؛ باید ثابت شود که مرتکب «تقصیر» کرده است. یعنی اگر تقصیر او احراز نشود، جرم غیرعمدی تحقق پیدا نمی‌کند. در مورد جنایات غیرعمدی — چه شبه‌عمدی و چه خطای محض — مطابق این ماده مقررات کتاب قصاص و دیات اعمال می‌شود؛ یعنی این ماده فقط اشاره می‌کند که در این موارد باید به آن کتاب مراجعه کرد.

تبصره این ماده توضیح می‌دهد که «تقصیر» شامل بی‌احتیاطی و بی‌مبالاتی است. همچنین مسامحه، غفلت، نداشتن مهارت لازم، و رعایت نکردن نظامات دولتی، بسته به مورد، از نمونه‌های بی‌احتیاطی یا بی‌مبالاتی به حساب می‌آیند.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی هنگام رانندگی به دلیل رعایت نکردن نظامات دولتی باعث آسیب بدنی به مریم می‌شود. طبق این ماده، برای غیرعمدی بودن این جنایت باید تقصیر علی (مثل بی‌احتیاطی یا بی‌مبالاتی) احراز شود.
فرض کنید مریم در انجام کاری که مهارت لازم را ندارد دچار غفلت می‌شود و به شخص دیگری آسیب می‌زند. طبق تبصره، این غفلت یا نداشتن مهارت می‌تواند از مصادیق بی‌احتیاطی یا بی‌مبالاتی محسوب شود، اما تشخیص آن بسته به مورد است.

سؤالات پرتکرار

اگر کسی غیرعمدی به دیگری آسیب بزند، آیا همین که حادثه اتفاق افتاده برای مجازات کافی است؟

نه؛ بر اساس این ماده، تحقق جرائم غیرعمدی منوط به احراز تقصیر مرتکب است.

تقصیر شامل چه چیزهایی می‌شود؟

طبق تبصره، تقصیر اعم از بی‌احتیاطی و بی‌مبالاتی است و مسامحه، غفلت، عدم مهارت و عدم رعایت نظامات دولتی و مانند آنها، حسب مورد، از مصادیق بی‌احتیاطی یا بی‌مبالاتی محسوب می‌شود.

در جنایات غیرعمدی شبه‌عمدی و خطای محض، چه مقرراتی اعمال می‌شود؟

این ماده می‌گوید مقررات کتاب قصاص و دیات اعمال می‌شود؛ اما محتوای آن مقررات در همین متن نیامده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←