ماده ۱۲۵ فصل دوم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هر کس با شخص یا اشخاص دیگر در عملیات اجرائی جرمی مشارکت کند و جرم، مستند به رفتار همه آنها باشد خواه رفتار هر یک به تنهایی برای وقوع جرم کافی باشد خواه نباشد و خواه اثر کار آنان مساوی باشد خواه متفاوت، شریک در جرم محسوب و مجازات او مجازات فاعل مستقل آن جرم است. در مورد جرائم غیرعمدی نیز چنانچه جرم، مستند به تقصیر دو یا چند نفر باشد مقصران، شریک در جرم محسوب می‌شوند و مجازات هر یک از آنان، مجازات فاعل مستقل آن جرم است.

تبصره

اعمال مجازات حدود، قصاص و دیات در مورد شرکت در جنایت با رعایت مواد کتابهای دوم، سوم و چهارم این قانون انجام میگیرد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید اگر چند نفر با هم در انجام کارهای اجرایی یک جرم دست داشته باشند و آن جرم به رفتار همهٔ آن‌ها نسبت داده شود، همه «شریک در جرم» شناخته می‌شوند. فرقی نمی‌کند که کار هر یک به‌تنهایی برای انجام آن جرم کافی می‌بود یا نه، و فرقی نمی‌کند که نقش‌ها برابر بود یا متفاوت. مجازات هر شریک هم همان مجازاتی است که برای انجام‌دهندهٔ مستقل آن جرم تعیین شده است.

همین قاعده در جرائم غیرعمدی (کارهایی که از روی بی‌احتیاطی یا بی‌مبالاتی رخ می‌دهد و قصد مجرمانه در آن نیست) هم جاری است: اگر جرم به تقصیر دو یا چند نفر نسبت داده شود، آن‌ها شریک در جرم محسوب می‌شوند و مجازات هرکدام همان مجازات انجام‌دهندهٔ مستقل آن جرم است.

تبصرهٔ ماده می‌گوید اجرای مجازات‌های حدود، قصاص و دیه در مورد شرکت در جنایت، با رعایت مواد کتاب‌های دوم، سوم و چهارم همین قانون انجام می‌شود؛ یعنی این ماده خودش جزئیات آن موارد را تعیین نمی‌کند و آن را به مواد جای دیگری ارجاع می‌دهد.

مصادیق واقعی

علی و مریم با هم نقشه می‌کشند تا از یک مغازه دزدی کنند؛ علی قفل در را می‌شکند و مریم اموال را بیرون می‌برد. چون جرم به رفتار هر دوی آن‌ها نسبت داده می‌شود، هر دو شریک در جرم محسوب می‌شوند و مجازات هرکدام همان مجازات انجام‌دهندهٔ مستقل آن جرم است.
در یک کارگاه، دو کارگر به‌طور همزمان بی‌احتیاطی می‌کنند و باعث آتش‌سوزی می‌شوند. اگر این حادثه جرم غیرعمدی باشد و به تقصیر هر دو نفر نسبت داده شود، هر دو شریک در جرم محسوب می‌شوند.

سؤالات پرتکرار

اگر نقش من در جرم کمتر از دیگری بوده باشد، باز هم شریک محسوب می‌شوم؟

بله؛ بر اساس این ماده، مساوی بودن یا متفاوت بودن اثر کار افراد مهم نیست و هر کس که در عملیات اجرایی جرم مشارکت کند، شریک محسوب می‌شود.

اگر کار هر یک از ما به‌تنهایی برای انجام آن جرم کافی نبود، چه می‌شود؟

این موضوع هم تفاوتی ایجاد نمی‌کند؛ متن ماده صریحاً می‌گوید خواه رفتار هر یک به‌تنهایی برای وقوع جرم کافی باشد خواه نباشد، شریک در جرم محسوب می‌شود.

مجازات شریک جرم چقدر است؟

طبق این ماده، مجازات شریک همان مجازات فاعل مستقل آن جرم است. جزئیات مجازات‌های حدود، قصاص و دیه در مورد شرکت در جنایت نیز به مواد کتاب‌های دوم، سوم و چهارم این قانون ارجاع داده شده و در متن این ماده ذکر نشده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←